Organy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

W organach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością możemy wyodrębnić zarząd, radę nadzorczą oraz zgromadzenie wspólników.

Zarząd zajmuje się prowadzeniem spraw spółki i jej reprezentowaniem (dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki); prawo członka zarządu do reprezentowania spółki nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

Zarząd składa się z jednego bądź większej ilości członków, na których mogą być powołane osoby zarówno spośród wspólników jak i spoza ich grona. Członkowie są powoływani i odwoływani uchwałą wspólników, jeśli umowa nie stanowi inaczej.

Wygaśnięcie mandatu w zarządzie może być spowodowane śmiercią, rezygnacją lub odwołaniem. Odwołanie wymaga uchwały wspólników, nie pozbawia jednak roszczeń ze stosunku prawnego (np. pracy) dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu.

Sposób funkcjonowania zarządu wieloosobowego, jeśli taki ma zaistnieć, określać powinna umowa spółki. Jeśli umowa spółki nie przewiduje żadnych regulacji w tym przedmiocie, do składania w imieniu spółki oświadczeń musi współdziałać dwóch członków zarządu lub jeden członek zarządu wraz z prokurentem.

W umowie spółki może zostać ustanowiona rada nadzorcza lub komisja rewizyjna albo oba te organy. W przypadku spółek o kapitale zakładowym powyżej 500 000 zł i liczbie wspólników wyższej niż 25 jest to wręcz powinność. W przypadku powołania któregoś z wymienionych w tym akapicie organów indywidualna kontrola wspólników może zostać wyłączona lub ograniczona.

W przypadku braku rady nadzorczej w spółce zakres obowiązków komisji rewizyjnej może zostać rozszerzony, jednak do jej podstawowych zadań należą:
– ocena sprawozdań i wniosków zarządu w kwestiach podziału zysku bądź pokrycia straty
– rokroczne składanie zgromadzeniu wspólników pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny (w przypadku występowania w spółce rady nadzorczej to ona określa tryb i zakres tych czynności).

Zadaniem rady nadzorczej jest sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności, nie ma jednak prawa do wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spółki. Do szczególnych zadań rady nadzorczej należą:
– ocena sprawozdań w zakresie ich zgodności z księgami, dokumentami i stanem faktycznym,
– ocena wniosków zarządu w kwestiach podziału zysku bądź pokrycia strat,
– rokroczne składanie zgromadzeniu wspólników pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny.

Dla spełniania swoich obowiązków, rada nadzorcza ma prawo badać wszelkie dokumenty spółki, dokonywać rewizji stanu majątku spółki oraz żądać od zarządu jak i pracowników sprawozdań i wyjaśnień.

Członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej nie może być jednocześnie:
– członek zarządu,
– prokurent,
– likwidator,
– kierownik oddziału lub zakładu,
– główny księgowy zatrudniony w spółce,
– radca prawny lub adwokat.

Jeśli umowa spółki nie przewiduje surowszych wymagań, rada nadzorcza podejmuje uchwały, jeśli wszyscy jej członkowie zostali zaproszeni na posiedzenie, a obecna jest przynajmniej ich połowa. Z przebiegu posiedzenie winien zostać sporządzony protokół.

Podejmowanie uchwał przez radę nadzorczą w trybie pisemnym lub poprzez wykorzystanie środków do bezpośredniego porozumiewania się na odległość jest możliwe, jeśli tak stanowi umowa spółki. Uchwała jest ważna, jeśli o treści projektu uchwały zostali powiadomieni wszyscy członkowie rady.

Regulamin rady nadzorczej określający jej organizację i sposób wykonywania czynności może zostać uchwalony przez ostatni omawiany przez nas organ – zgromadzenie wspólników. Może ono również upoważnić radę nadzorczą do samodzielnego uchwalenia jej regulaminu.

Zwyczajne zgromadzenie wspólników odbywa się w terminie 6 miesięcy po każdym roku obrotowym, a przedmiotami jego obrad co do zasady są:
– rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy,
– powzięcie uchwały o podziale zysku albo pokryciu straty,
– udzielenie członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.

Uchwały wspólników między innymi wymagają:
– rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki,
– postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru,
– zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego,
– nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, 
– zawarta przed upływem 2 lat od założenia spółki umowa o nabycie dla niej nieruchomości, udziału w nieruchomościach lub środków trwałych za cenę powyżej 1/4 kapitału zakładowego (nie mniej jednak niż 50 000 zł), o ile zakup nie był przewidziany umową spółki,
– zwrot dopłat,
– zawarcie umowy o dominację.

Obok zwyczajnego zgromadzenia wyróżniamy również nadzwyczajne zgromadzenie wspólników. Jest ono zwoływane w określonych przypadkach lub jeśli organy czy osoby uprawnione do jego zwoływania uznają to za skazane, a w szczególności, jeśli bilans wykazał stratę powyżej sumy kapitału zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego (w takim wypadku do bezzwłocznego zwołania zgromadzenia wspólników zobowiązany jest zarząd).

Zgromadzenie może zostać zwołane przez:
– zarząd: zarówno zwyczajne jak i nadzwyczajne,
– radę nadzorczą: zwyczajne, jeśli zarząd nie zwołał go w terminie; nadzwyczajne, jeśli uzna to za wskazane,
– akcjonariusze z co najmniej połową kapitału zakładowego lub o połowie głosów w spółce: nadzwyczajne.

Zgromadzenia wspólników zwołuje się listownie listem poleconym lub przesyłką kurierską co najmniej 2 tygodnie przed terminem zgromadzenia. Jeśli wspólnik wyraził pisemną zgodę wraz ze wskazaniem adresu poczty elektronicznej, na które zawiadomienie miałoby być wysyłane, również ta metoda jest prawa.

Zawiadomienie zawierać musi:
– datę i godzinę,
– miejsce zgromadzenia wspólników,
– szczegółowy porządek obrad,
– istotne treści proponowanych zmian w umowie spółki, w przypadku jeśli występuje zamiar dokonania w niej zmian.

Jeśli umowa spółki nie wskazuje innego miejsca na terytorium RP, zgromadzenia odbywają się w siedzibie spółki. Wyjątkiem jest sytuacja, w której wszyscy wspólnicy złożyli pisemną zgodę na odbycie się zgromadzenia wspólników w innym miejscu na terytorium RP.

Jeśli chcecie wiedzieć więcej o spółce z o. o., przeczytajcie nasz artykuł o spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Księgowość pełna a uproszczona

Obowiązek prowadzenia księgowości dotyczy każdego, kto prowadzi działalność gospodarczą. Księgowość możemy prowadzić w formie pełnej lub uproszczonej. Zależy to od obrotu i formy działalności gospodarczej. Kto, w jakiej formie działalności jaki sposób może wybrać opisaliśmy w naszym artykule o formach działalności gospodarczej, w dzisiejszym artykule pokrótce o tym przypomnimy, natomiast skupimy się na tym, co właściwie wchodzi w pojęcia księgowości pełnej i wspomnimy o formach księgowości uproszczonej.

Księgowość handlowa, tzw. pełna wymaga prowadzenia ksiąg rachunkowych i jest najbardziej skomplikowaną formą prowadzenia księgowości, zabiera najwięcej czasu, jest jednak najbardziej przejrzystą i pełną formą ewidencji. Na księgi rachunkowe składają się opisane (podkreślone i zapisane pogrubioną czcionką) poniżej główne elementy:

Każde przedsiębiorstwo posiada zakładowy plan kont. Księguje się w nim operacje finansowe. Plan taki składa się z księgi głównej – kont syntetycznych oraz ksiąg pomocniczych – kont analitycznych, które pomagają uszczegółowić zapisy na koncie syntetycznym. Konto to urządzenie ewidencyjne pozwalające na ujęcie i uszeregowanie wszystkich operacji finansowych.

Do prowadzenia ksiąg rachunkowych służy inwentarz, który stanowi wykaz aktywów i pasywów danego podmiotu. Aktywa to majątek przedsiębiorstwa (środki trwałe, towary, należności, gotówka w kasie, środki pieniężne na rachunkach bankowych itd.), a pasywa to kapitał, którym jednostka sfinansowała posiadany majątek (informacja o źródłach finansowania majątku wykazanego w aktywach.

Dziennik służy chronologicznemu przedstawieniu zdarzeń (operacji gospodarczych) występujących w danym okresie sprawozdawczym. Dziennik może być też prowadzony w sposób elektroniczny. Niezależnie jednak od formy musi być jednoznacznie powiązywalny ze sprawdzonymi i zatwierdzonymi dowodami księgowymi tzn. zapisami operacji gospodarczych w księgach rachunkowych. Dowody księgowe mogą dotyczyć między innymi obrotu materiałowego, np. Fa (faktury) – z zewnętrznych; PW (przychodu wewnętrznego), RW (rozchodu wewnętrznego) – z wewnętrznych; obrotu gotówkowego, np.: KP („kasa przyjęła”), KW („kasa wydała”), RK (raportu kasowego), czy obrotu bezgotówkowego np. WB (wyciągu bankowego) oraz innych.

Księgi rachunkowe zawierają poza tym zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz kont ksiąg pomocniczych.

Do prowadzenia pełnej księgowości prawo ma każdy zarejestrowany przedsiębiorca, natomiast dla niektórych jest ona obowiązkowa. Do tej grupy wliczyć należy:
– dowolnego przedsiębiorcę o obrocie powyżej 2 000 000 euro rocznie,
– spółki kapitałowe,
– spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne

Obok pełnej księgowości część przedsiębiorców może wybrać księgowość uproszczoną. Możemy wyróżnić tu: Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, kartę ryczałtową oraz prowadzenie księgi przychodów i rozchodów (KPiR).

O ryczałcie możecie przeczytać w naszym artykule o różnych formach opodatkowania, natomiast słowem o trzecim wariancie:

W księdze przychodów i rozchodów (KPiR) ewidencjonuje się na bieżąco wszelkie operacje gospodarcze (przychody; koszta zakupów oraz koszty uboczne z nimi związane; wydatki, w tym wynagrodzenia) w księgowości pojedynczej, tj. poprzez pojedyncze zapisywanie ich w księdze po dokonaniu transakcji.

Księga przychodów i rozchodów winna być założona 1. stycznia roku podatkowego lub na dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej

Z KPiR skorzystać mogą:
– osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, które jako formę opodatkowania wybrały skalę podatkową lub opodatkowanie liniowe,
– spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie.

Księga przychodów i rozchodów może być prowadzona również w formie elektronicznej, jeśli spełnia następujące warunki:
– dokładna instrukcja do programu, w którym jest prowadzona, została szczegółowo określona na piśmie,
– stosowany do jej prowadzenia program pozwala na bezzwłoczny wgląd w treść zapisów i pozwala na ich wydrukowanie w kolejności chronologicznej, zgodnie ze wzorem księgi,
– dane z niej mają być zapisywane na nośnikach w sposób chroniący je przed zniszczeniem, zniekształceniem, modyfikacją w sposób nieuprawniony i przetwarzania niezgodnie z ustalonymi zasadami.

Tak jak księgowość pełną trudno przedsiębiorcy prowadzić samemu, tak z księgowością uproszczoną jest to o tyle łatwe, że wiele stron oferuje usługę elektronicznego prowadzenia KPiR, a w przypadku ryczałtu doglądanie swojej działalności jest często proste i przyjemne. Warto jednak, niezależnie od formy, na którą się decydujemy, przewartościować sobie, czy większym dla nas kosztem osobistym jest zajmowaniem się sprawami księgowymi osobiście, czy opłacenie księgowego.

Powodzenia w dokonywaniu rozsądnych wyborów. Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Mówiliśmy ostatnio o formach działalności gospodarczej. Jedną z ciekawych możliwości jest prowadzenie spółki z o.o. Chcielibyśmy się przyjrzeć jej formie z punktu widzenia prawa handlowego, przybliżyć Wam zagadnienie zakładania, prowadzenia oraz ewentualnego rozwiązywania tego rodzaju spółki.

Spółka z o.o. zalicza się do spółek kapitałowych, a więc:
– posiada kapitał zakładowy,
– posiada osobowość prawną,
– ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swym majątkiem,
– wspólnicy/akcjonariusze (z pewnymi wyjątkami) są wyłączeni z odpowiedzialności za zobowiązania spółki,
– sfera własności i sfera zarządzania są rozdzielone (niekoniecznie właściciel zarządza działaniami spółki ze względów na utworzenie organów spółki),
– prawa i obowiązki udziałowców/akcjonariuszy są regulowane przez tzw. konstytucję spółki (z zastrzeżeniem bezwzględnie obowiązujących norm prawa).
– przedmiotem wkładu do niej nie może być być prawo niezbywalne, świadczenie pracy, czy usług,
– wspólnicy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki,
– wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki,
– obowiązuje zakaz działania na szkodę spółki,
– musi mieć zarząd, wobec którego są określone wymogi:
Członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem może być tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, natomiast nie może nią być osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego (przestępstwa przeciwko ochronie informacji; przeciwko wiarygodności dokumentów; przeciwko mieniu; przeciwko obrotowi gospodarczemu; przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi), a także w art. 585, art. 587, art. 590 i w art. 591 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeksu spółek handlowych.
Zakaz ustaje z upływem 5 roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary.

Spółka w okresie pomiędzy jej założeniem a wpisem do KRS nazywana jest „spółką w organizacji” i powinna zawierać dodatkowe oznaczenie „w organizacji”. W tym okresie ponadto:
– może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana,
– w sprawach nieregulowanych ustawą stosuje się odpowiednio przepisy dla danego typu spółki po jej wpisie do KRS.

Spółka z o.o. może zostać utworzona przez:
– jedną osobę,
– więcej niż jedną osobę,
– niewyłącznie przez inną sp. z o.o.

Kapitał zakładowy powinien wynosić przynajmniej 5 000 zł i dzieli się na udziały o równej bądź nierównej wartości nominalnej. Wartości muszą być równe i niepodzielne, jeśli umowa spółki stanowi, że wspólnik może posiadać więcej niż jeden udział. Wartość nominalna w obu przypadkach nie może być niższa niż 50 zł.

Aby sp. z o. o. powstała należy:
– zawrzeć umowę spółki,
– wnieść wkład na pokrycie całego kapitału zakładowego (w przypadku objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej również wnieść nadwyżkę),
– powołać zarząd,
– ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną, jeśli wymaga tego ustawa lub umowa spółki,
– wpisać spółkę do KRS.

Udziały są uprzywilejowane w sposób otwarty tzn. że oprócz podstawowych przywilejów:
– co do głosu (do trzech głosów na jeden udział),
– co do dywidendy (do półtorej dywidendy zwykłej),
– co do sposobu uczestnictwa w podziale majątku spółki w przypadku jej likwidacji
umowa spółki może przewidywać szczegółowe przywileje niewymienione w kodeksie spółek handlowych.
Udziały mogą zostać zbyte w całości, części lub części ułamkowej w formie pisemnej z notarialnie poświadczonymi podpisami, choć może być to ograniczone lub obarczone wymogiem otrzymania zgody spółki na mocy umowy spółki.

Jak pisaliśmy w artykule o dziedziczeniu działalności gospodarczej, umowa spółki może wyłączyć lub ograniczyć wstąpienie spadkobierców na miejsce zmarłego wspólnika, musi ona jednak określić warunki spłaty niewstępujących do spółki spadkobierców pod rygorem bezskuteczności wyłączenia bądź ograniczenia. To samo tyczy się małżonka, gdy udział bądź udziały stanowią małżeńską wspólność majątkową.

Dopóty, dopóki spółka trwa, żadnemu ze wspólników nie wolno wypłacać ani całości, ani części wniesionych przezeń wkładów. Z żadnego powodu nie dopuszcza się również wypłacania wspólnikom majątku spółki potrzebnego do pokrycia kapitału zakładowego.

Wspólnicy mają prawo do udziału w wynikającym z rocznego sprawozdania zysku. Jest on uchwałą zgromadzenia wspólników przeznaczony do podziału między wspólników proporcjonalnie do ich udziałów (chyba że umowa spółki stanowi inaczej). Możliwe jest umorzenie udziału, które wymaga określenia podstawy prawnej umorzenia i zawarcia jej w uchwale zgromadzenia wspólników. Musi również określać wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział (chyba że ten z niego dobrowolnie zrezygnował). W przypadku przymusowego umorzenia uchwała musi zawierać uzasadnienie, a wynagrodzenie za umorzony udział nie może być niższe niż wartość przypadających na udział aktywów netto za ostatni rok obrotowy (wykazanych w sprawozdaniu rocznym) pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników.

Możliwym jest przewidzenie w umowie spółki upoważnienia zarządu do wypłacenia wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej za rok podatkowy dywidendy, jeśli spółka posiada wystarczające do wypłaty środki.

W ciągu 6 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego powinno odbyć się zwyczajne zgromadzenie wspólników dotyczące:
– rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania zarządu i działalności spółki jak i sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy,
– powzięcia uchwały o podziale zysku lub pokryciu straty,
– udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.

Zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i wpisu do KRS.

Rozwiązanie spółki następuje poprzez przeprowadzenie likwidacji (wraz z wykreśleniem z KRS) z powodu:
– przyczyn przewidzianych w umowie spółki,
– uchwały wspólników o rozwiązaniu spółki lub przeniesieniu siedziby spółki za granicę (w formie protokołu notarialnego)
– ogłoszenia upadłości spółki,
– pozostałych przyczyn przewidzianych przez prawo,
lub poprzez orzeczenie sądu:
– na żądanie wspólnika czy członka organu spółki, gdy niemożliwym stało się osiągnięcie celu spółki lub przy pojawieniu się innych istotnych przyczyn wynikających ze stosunków spółki,
– na żądanie organu państwowego określonego w odrębnej ustawie, gdy naruszająca prawo działalność spółki zagraża interesowi publicznemu.

Ze względu na duże zainteresowanie tematem oraz obfitość informacji chcielibyśmy poświęcić oddzielny artykuł organom spółek z o. o. a także zgromadzeniom i głosowaniom. Jeśli chcielibyście przeczytać więcej o którejś z pozostałych form działalności gospodarczej, piszcie do nas.

Tymczasem życzymy Wam sukcesów w rozwijaniu przedsiębiorczości oraz świadomości prawnej i mamy nadzieję, że udaje nam się przybliżać Wam pewne złożone zagadnienia. Pamiętajcie, że jesteśmy dla Was, zgłaszajcie nam swoje inicjatywy i piszcie o tym, co Wam wydaje się interesujące!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Różne formy prawne działalności gospodarczej

To, co koniecznie należy przeanalizować przed założeniem działalności gospodarczej to nie tylko zasady opodatkowania, którym będziemy podlegać, czy też analiza rynków, na które zamierzamy wchodzić, ale w pierwszej kolejności, jaką formę prawną nasza działalność powinna obrać. Zależy między innymi od tego, czy chcemy zarządzać nią samodzielnie, czy ze wspólnikiem. Poniżej opiszemy pokrótce poszczególne formy działalności ze szczególnym zwróceniem uwagi na profity każdej z nich oraz ewentualnie uniedogodnienia, które mogą być ich udziałem.

Weźmy z początku pod lupę najpowszechniejszą formę prowadzenia działalności i jedyną, zresztą, która nie jest spółką. Mowa tu oczywiście o jednoosobowej działalności gospodarczej. Działalność zakłada się poprzez złożenie wniosku o jej wpisanie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Plusy:
– formalności ograniczone do minimum,
– niewymagany wkład własny,
– uproszczona księgowość do 2 000 000 euro, ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa,
– możliwość zatrudniania pracowników,

Minusy:
– osobista odpowiedzialność majątkowa,
– w przypadku braku podzielności majątkowej odpowiedzialność majątkowa małżonka,
– konieczność płacenia ZUS-u niezależnie od poziomu zysków czy strat.

Innym rodzajem działalności gospodarczej są spółki. Cały wachlarz spółek prawa handlowego omówimy poniżej, natomiast możemy je podzielić na kapitałowe i osobowe. Pewne cechy je łączą, takie jak: posiadanie zdolności prawnej, sądowej i procesowej.

Spółki kapitałowe wyróżniają się ponadto:
– posiadaniem kapitału zakładowego,
– posiadaniem osobowości prawnej,
– ponoszeniem odpowiedzialności za zobowiązania spółki całym jej majątkiem,
– wyłączeniem z odpowiedzialności za zobowiązania spółki wspólników/akcjonariuszy (z pewnymi wyjątkami),
– rozdziałem sfery własności od sfery zarządzania (niekoniecznie właściciel zarządza działaniami spółki ze względów na utworzenie organów spółki),
– prawa i obowiązki udziałowców/akcjonariuszy są regulowane przez tzw. konstytucję spółki (z zastrzeżeniem bezwzględnie obowiązujących norm prawa).

Spółki osobowe natomiast cechują między innymi:
– odpowiadanie osobistym majątkiem wspólników (lub przynajmniej niektórych z nich),
– brak organów spółki (z wyjątkami przewidzianymi dla spółek partnerskiej oraz komandytowo-akcyjnej),
– opieranie się, co do zasady, na osobistej więzi między wspólnikami.

Oprócz spółek prawa handlowego warto wspomnieć o spółce cywilnej, która regulowana jest przez prawo zobowiązań i nie ma podmiotowości prawnej, jedynie zdolność sądową i procesową. Każdy ze wspólników jest tu przedsiębiorcą i musi posiadać wpis do CEIDG. Zostaje ona powołana poprzez podpisanie umowy. Nabywane prawa i zaciągnięte zobowiązania wchodzą do wspólności łącznej wspólników. Spółka cywilna nie może mieć firmy, ale może być pracodawcą, a jej celem nie musi być działalność zarobkowa.
Plusy:
– prostota struktury,
– brak konieczności wkładu kapitału początkowego,
– możliwa uproszczona księgowość do 2 000 000 euro,
– możliwość powołania w innym celu niż zarobkowy.
Minusy:
– odpowiedzialność wspólników całym majątkiem osobistym,
– ryzyko związane z solidarną odpowiedzialnością wspólników,
– brak możliwości posiadania firmy.

Spółki kapitałowe powstały z potrzeby pozyskiwania funduszy z zewnątrz poprzez wypuszczanie akcji. Poniżej opisujemy rodzaje spółek kapitałowych.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być prowadzona w formie zarówno jednoosobowej jak i wieloosobowej. Wymaga wniesienia kapitału zakładowego w wysokości 5 000 zł. Odpowiedzialność majątkowa wspólników ograniczona jest do ich wkładu kapitału. Zakładana jest poprzez podpisanie umowy w formie aktu notarialnego, następnie w ciągu 6 miesięcy należy wpisać spółkę do KRS.

Plusy:
– ponoszenie przez spółkę odpowiedzialności majątkowej za wszelkie zobowiązania -> brak odpowiedzialności finansowej poszczególnych wspólników,
– stanowienie odrębnego od wspólnika podmiotu -> nieutożsamianie spółki z poszczególnymi wspólnikami.
– możliwość prowadzenia działalności na szeroką skalę.

Minusy:
– obowiązek prowadzenia pełnej księgowości,
– kosztowny i stosunkowo skomplikowany proces założenia spółki (wkład kapitału zakładowego i akt notarialny),
– tzw. podwójne opodatkowanie ze względu na konieczność odprowadzania PIT-u od wypłacanej dywidendy.

Spółka akcyjna umożliwia wejście na giełdę. Również wymagany jest kapitał zakładowy, jednak o wysokości 100 000 zł. Stanowi on wkład założycieli, przez co czyni ich współwłaścicielami tj. akcjonariuszami spółki. Do jej założenia niezbędne jest podjęcie tych samych kroków co do założenia spółki z o.o. ponadto ustanowienie zarządu i rady nadzorczej. Roczne sprawozdania finansowe są każdorazowo poddawane badaniu biegłego rewidenta

Plusy:
– możliwość emisji akcji -> pozyskiwanie dodatkowego kapitału,
– dowolna liczba akcjonariuszy,
– nieponoszenie przez nich odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Minusy:
– wysokie koszta założenia,
– pełna księgowość,
– brak wpływu mniejszych udziałowców na funkcjonowanie spółki.

Spółki osobowe powstały po to, aby przedsiębiorcy związani ze sobą osobiście mogli działać pod jedną firmą. Nie posiadają one w przeciwieństwie do spółek kapitałowych osobowości prawnej, natomiast, jak wspomnieliśmy wyżej, mają zdolność prawną, sądową i procesową.

Spółka jawna jest formą pozwalającą na dużą elastyczność w formułowaniu umowy spółki przy jednocześnie dość prostej formie. Oprócz podpisania umowy do jej założenia wymagany jest jedynie wpis do KRS. Wkładem wspólnika do spółki może być nie tylko pieniądz, lecz również dokonanie świadczeń na jej rzecz bądź przeniesienie czy obciążenie prawa własności rzeczy czy innych praw.
Każdy ze wspólników płaci podatek dochodowy bądź od osób prawnych we własnym zakresie.

Plusy:
– prostota założenia i prowadzenia,
– możliwość prowadzenia księgowości w formie pełnej, uproszczonej lub ryczałtu.
– możliwość przewidzenia wielu indywidualnych rozwiązań w umowie spółki, np. wykluczenia któregoś ze wspólników z możliwości reprezentowania spółki.

Minusy:
– odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki całym majątkiem osobistym.

Spółka partnerska może zostać założona jedynie przez przedstawicieli wolnych zawodów (np. lekarz, tłumacz przysięgły, księgowy itd.). Może zostać założona poprzez podpisanie umowy (do 2009 roku w formie aktu notarialnego, dziś po prostu w formie pisemnej) i wpisu do KRS. W tym wypadku każdy ze wspólników odprowadza indywidualnie podatek dochodowy od osób fizycznych bądź podatek liniowy. Każdy ze członków odpowiada za zobowiązania spółki, jednak nie jest odpowiedzialny za szkody powstałe w wyniku wykonywania zawodów przez członków pozostałych. W nazwie spółki muszą się znajdować: nazwisko przynajmniej jednego partnera z oznaczeniem „i partner”/”i partnerzy”/”spółka partnerska” oraz nazwa wykonywanego zawodu/-ów wykonywanego/-ych w spółce.

Plusy:
– możliwość skorzystania z pełnej lub uproszczonej formy księgowości,
– możliwość powołania zarządu,
– występowanie pod firmą.

Minusy:
– partnerami mogą być tylko osoby fizyczne,
– wspólnicy odpowiadają solidarnie całym majątkiem osobistym,
– cele spółki są ograniczone do wyłącznie wykonywania przez nią wolnych zawodów.

Spółki komandytowe zawiązują się najczęściej, gdy jeden ze wspólników posiada znaczniejszy kapitał, który chce na spółkę przeznaczyć, drugi zaś ma pomysł na jego wykorzystanie. W spółce tej jeden ze wspólników (komplementariusz) odpowiada bez ograniczeń za zobowiązania spółki, podczas gdy pozostali (komandytariusze) odpowiadają w wymiarze przewidzianej w umowie spółki sumy komandytowej. Do założenia takiej spółki należy podpisać umowę spółki w formie aktu notarialnego oraz zarejestrować ją w KRS. Każdy ze wspólników odprowadza podatek dochodowy indywidualnie. Nazwa spółki komandytowej zawierać musi nazwisko przynajmniej jednego z komplementariuszy oraz oznaczenie „spółka komandytowa”. Komandytariusz odpowiada w spółce jedynie do wysokości sumy komandytowej przewidzianej w umowie, komplementariusz odpowiada zaś bez ograniczeń.

Plusy:
– możliwość realizacji pomysłów osób bez większego kapitału,
– możliwość potraktowania spółki jako inwestycji przez osobę wkładającą w nią znaczniejszy kapitał bez podejmowania przez nią większości wykonywanych w spółce działań.

Minusy:
– kosztowność sporządzenia aktu notarialnego,
– konieczność prowadzenia pełnej księgowości.

Spółka komandytowo-akcyjna jest swego rodzaju hybrydą spółek, jak sama nazwa wskazuje, komandytowej i akcyjnej. W celu jej założenia należy przygotować umowę założycielską spółki, której kluczowym elementem jest jej statut. Musi być on podpisany przez wszystkich komplementariuszy, akcjonariusze natomiast winni złożyć pisemną zgodę na powstanie spółki oraz na brzmienie jej statutu. Całość powyższych czynności może być objęta jednym aktem notarialnym. Następnie spółka musi zostać wpisana do KRS. Firma spółki powinna być unikatowa oraz zawierać oznaczenie „Spółka komandytowo-akcyjna” lub skrót „S.K.A.” a także imię i nazwisko przynajmniej jednego komplementariusza. Komplementariusze ponoszą w takiej spółce pełną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, podczas gdy akcjonariusze, co do zasady, jej nie ponoszą.

Plusy:
– możliwość wypuszczania akcji,
– wpływ komplementariusza na działanie spółki,
– ochrona prawna firmy,
– komplementariusz może stać się akcjonariuszem poprzez wniesienie kapitału, a akcjonariusz komplementariuszem, jeśli jego imię i nazwisko bądź nazwa znajdą się w nazwie spółki.

Minusy:
– wysokie koszta założenia (akt notarialny, kapitał zakładowy),
– obowiązek pełnej księgowości,

Istnieją pewne hybrydowe sposoby prowadzenia działalności jak spółka z o.o. komandytowa, którym chcielibyśmy poświęcić osobny artykuł. Dajcie nam znać w komentarzach lub mailach, czy też interesuje Was ten temat i powodzenia w wyborze formy dla Waszej działalności gospodarczej!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Dziedziczenie działalności gospodarczej

W związku z niemożnością zachowania ciągłości obrotów i zatrudnień po śmierci właściciela przedsiębiorstw w 2018 roku wprowadzono ustawę o zarządzie sukcesywnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej.

Ustawa dotyczy zmarłego, który w swoim imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG. Jeśli nabywca przedsiębiorstwa w spadku (tak nazywane po śmierci właściciela) prowadzi je co najmniej 2 lata, a w ciągu 6 miesięcy od jego nabycia zgłosi ten fakt do US, niezależnie od stopnia pokrewieństwa jest zwolniony z podatku od spadków i darowizn (oczywiście w zakresie rzeczonego przedsiębiorstwa).

Zarząd sukcesyjny prowadzi przedsiębiorstwo w spadku od dnia śmierci właściciela do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego (maksymalnie 2 lata, w sytuacjach wyjątkowych może zostać sądowo przedłużone do lat 5). Właściciele mają prawo do udziału w zyskach i uczestniczą w stratach przedsiębiorstwa w stopniu, jaki na mocy spadku przysługuje im w przedsiębiorstwie. Właścicielem w momencie śmierci spadkodawcy staje się:
– spadkobierca testamentowy, ustawowy lub windykacyjny,
– małżonek – jeśli w momencie śmierci firma w całości należała do małżonków i małżonek posiadał w spadku udział w przedsiębiorstwie,
– osoba, która nabyła prawo własności lub udział w firmie od małżonka lub spadkobiercy.

Dla powstania zarządu sukcesyjnego konieczne jest powołanie zarządcy sukcesyjnego. Nie ma żadnych obostrzeń co do kompetencji osoby wybieranej na zarządcę sukcesyjnego z tym zastrzeżeniem, że nie może być to osoba, której na mocy pełnoprawnego wyroku sądowego zakazano prowadzenia działalności gospodarczej. W momencie śmierci właściciela zarządca prowadzi przedsiębiorstwo w spadku, którym nazywamy składniki materialne i niematerialne służące prowadzeniu działalności gospodarczej.

Zarządca sukcesyjny może zostać wybrany przez:
– właściciela przedsiębiorstwa (może on też zastrzec, że zarządcą będzie prokurent) lub, jeśli ten tego nie uczynił, za zgodą osób o łącznych udziałach w przedsiębiorstwie ponad 85%
– małżonek, któremu w spadku przysługuje udział w przedsiębiorstwie,
– osoba, która przyjęła zapis windykacyjny, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo lub udziały w nim, a jeśli taki zapis nie został ogłoszony,
– osoba, która przyjęła spadek.
Osoby te, oczywiście nie licząc właściciela, mają 2 miesiące od śmierci spadkodawcy na ustanowienie zarządu sukcesyjnego. Powołanie zarządcy sukcesyjnego jak i wyrażona przez niego na to zgoda winny mieć formę pisemną.

Zarządca może być tylko jeden niezależnie od ilości prowadzonych przez spadkodawcę firm. Do obowiązków zarządcy sukcesyjnego należą:
– wejście w prawa i obowiązki spadkodawcy,
– kontynuacja stosunków pracy z pracownikami przedsiębiorstwa (ich umowy wygasają wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego),
– odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku.
– rozliczanie PIT i VAT na zasadach sprzed śmierci właściciela,
– kontynuacja prowadzenia ewidencji, które prowadził właściciel, należy w nich dokonać zapisów dotyczących zdarzeń gospodarczych, które zaistniały od momentu otwarcia spadku,
– płacenie zaliczek z działalności gospodarczej w urzędzie właściwym zmarłemu właścicielowi,
– sporządzenia spisu składowych majątku przedsiębiorstwa w spadku na dzień otwarcia spadku.

Ponadto działa on na rzecz spadkobierców, mimo że we własnym imieniu i mając dostęp do rachunku bankowego spadkodawcy. Wynagrodzenie jest wypłacane przez spadkobierców na zasadach umowy zlecenia.

Zarządca sukcesyjny ma prawo wyznaczyć pełnomocnika do poszczególnych obowiązków lub do pewnego ich rodzaju. W przypadku braku zarządcy sukcesyjnego obowiązki te pełnią spadkobiercy. Jeśli Ci zaś zdecydują się na przejęcie firmy po spadkodawcy, zobligowani będą do zarejestrowania działalności gospodarczej (w przeciwieństwie do zarządcy sukcesyjnego).

Jak sprawa wygląda ze spółkami?

W przypadku dwuosobowej spółki, tj. gdy po śmierci wspólnika pozostaje w niej jeden wspólnik, jeśli nie ustanowiono wcześniej zarządu sukcesyjnego, spółka ulega rozwiązaniu w czasie przewidzianym w ustawie.

W każdym innym wypadku, gdy został ustanowiony zarząd sukcesyjny, możemy mówić albo o wejściu do spółki spadkobierców (jeśli zastrzeżono, że do niej wejdą), wówczas zarządca sukcesyjny pełni funkcje zmarłego wspólnika na tych samych zasadach od dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego, albo (jeśli nie zastrzeżono, że wejdą do spółki), spadkobiercy mogą wejść do spółki za zgodą pozostałych jej członków. Każdy z nich ma 14 dni na pisemny sprzeciw, w innym razie jego wolę uznaje się za aprobującą. Do czasu otrzymania zgody od każdego wspólnika lub minięcia terminu 14 dni pozostali wspólnicy mogą podejmować wszelkie czynności dotyczące prowadzenia spółki. Zarówno zgoda jak i sprzeciw winny zostać złożone zarządcy sukcesyjnemu. W przypadku sprzeciwu któregokolwiek ze wspólników, oczywiście w ramach 14 dni od ustanowienia zarządu sukcesyjnego, na wejście spadkobierców do spółki spółka ulega natychmiastowemu rozwiązaniu.

Mamy nadzieję, że, jeśli przyjdzie Wam się borykać z którąś z przedstawionych wyżej sytuacji, będziecie wiedzieć, co robić. Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.