Dziedziczenie działalności gospodarczej

W związku z niemożnością zachowania ciągłości obrotów i zatrudnień po śmierci właściciela przedsiębiorstw w 2018 roku wprowadzono ustawę o zarządzie sukcesywnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej.

Ustawa dotyczy zmarłego, który w swoim imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG. Jeśli nabywca przedsiębiorstwa w spadku (tak nazywane po śmierci właściciela) prowadzi je co najmniej 2 lata, a w ciągu 6 miesięcy od jego nabycia zgłosi ten fakt do US, niezależnie od stopnia pokrewieństwa jest zwolniony z podatku od spadków i darowizn (oczywiście w zakresie rzeczonego przedsiębiorstwa).

Zarząd sukcesyjny prowadzi przedsiębiorstwo w spadku od dnia śmierci właściciela do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego (maksymalnie 2 lata, w sytuacjach wyjątkowych może zostać sądowo przedłużone do lat 5). Właściciele mają prawo do udziału w zyskach i uczestniczą w stratach przedsiębiorstwa w stopniu, jaki na mocy spadku przysługuje im w przedsiębiorstwie. Właścicielem w momencie śmierci spadkodawcy staje się:
– spadkobierca testamentowy, ustawowy lub windykacyjny,
– małżonek – jeśli w momencie śmierci firma w całości należała do małżonków i małżonek posiadał w spadku udział w przedsiębiorstwie,
– osoba, która nabyła prawo własności lub udział w firmie od małżonka lub spadkobiercy.

Dla powstania zarządu sukcesyjnego konieczne jest powołanie zarządcy sukcesyjnego. Nie ma żadnych obostrzeń co do kompetencji osoby wybieranej na zarządcę sukcesyjnego z tym zastrzeżeniem, że nie może być to osoba, której na mocy pełnoprawnego wyroku sądowego zakazano prowadzenia działalności gospodarczej. W momencie śmierci właściciela zarządca prowadzi przedsiębiorstwo w spadku, którym nazywamy składniki materialne i niematerialne służące prowadzeniu działalności gospodarczej.

Zarządca sukcesyjny może zostać wybrany przez:
– właściciela przedsiębiorstwa (może on też zastrzec, że zarządcą będzie prokurent) lub, jeśli ten tego nie uczynił, za zgodą osób o łącznych udziałach w przedsiębiorstwie ponad 85%
– małżonek, któremu w spadku przysługuje udział w przedsiębiorstwie,
– osoba, która przyjęła zapis windykacyjny, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo lub udziały w nim, a jeśli taki zapis nie został ogłoszony,
– osoba, która przyjęła spadek.
Osoby te, oczywiście nie licząc właściciela, mają 2 miesiące od śmierci spadkodawcy na ustanowienie zarządu sukcesyjnego. Powołanie zarządcy sukcesyjnego jak i wyrażona przez niego na to zgoda winny mieć formę pisemną.

Zarządca może być tylko jeden niezależnie od ilości prowadzonych przez spadkodawcę firm. Do obowiązków zarządcy sukcesyjnego należą:
– wejście w prawa i obowiązki spadkodawcy,
– kontynuacja stosunków pracy z pracownikami przedsiębiorstwa (ich umowy wygasają wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego),
– odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku.
– rozliczanie PIT i VAT na zasadach sprzed śmierci właściciela,
– kontynuacja prowadzenia ewidencji, które prowadził właściciel, należy w nich dokonać zapisów dotyczących zdarzeń gospodarczych, które zaistniały od momentu otwarcia spadku,
– płacenie zaliczek z działalności gospodarczej w urzędzie właściwym zmarłemu właścicielowi,
– sporządzenia spisu składowych majątku przedsiębiorstwa w spadku na dzień otwarcia spadku.

Ponadto działa on na rzecz spadkobierców, mimo że we własnym imieniu i mając dostęp do rachunku bankowego spadkodawcy. Wynagrodzenie jest wypłacane przez spadkobierców na zasadach umowy zlecenia.

Zarządca sukcesyjny ma prawo wyznaczyć pełnomocnika do poszczególnych obowiązków lub do pewnego ich rodzaju. W przypadku braku zarządcy sukcesyjnego obowiązki te pełnią spadkobiercy. Jeśli Ci zaś zdecydują się na przejęcie firmy po spadkodawcy, zobligowani będą do zarejestrowania działalności gospodarczej (w przeciwieństwie do zarządcy sukcesyjnego).

Jak sprawa wygląda ze spółkami?

W przypadku dwuosobowej spółki, tj. gdy po śmierci wspólnika pozostaje w niej jeden wspólnik, jeśli nie ustanowiono wcześniej zarządu sukcesyjnego, spółka ulega rozwiązaniu w czasie przewidzianym w ustawie.

W każdym innym wypadku, gdy został ustanowiony zarząd sukcesyjny, możemy mówić albo o wejściu do spółki spadkobierców (jeśli zastrzeżono, że do niej wejdą), wówczas zarządca sukcesyjny pełni funkcje zmarłego wspólnika na tych samych zasadach od dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego, albo (jeśli nie zastrzeżono, że wejdą do spółki), spadkobiercy mogą wejść do spółki za zgodą pozostałych jej członków. Każdy z nich ma 14 dni na pisemny sprzeciw, w innym razie jego wolę uznaje się za aprobującą. Do czasu otrzymania zgody od każdego wspólnika lub minięcia terminu 14 dni pozostali wspólnicy mogą podejmować wszelkie czynności dotyczące prowadzenia spółki. Zarówno zgoda jak i sprzeciw winny zostać złożone zarządcy sukcesyjnemu. W przypadku sprzeciwu któregokolwiek ze wspólników, oczywiście w ramach 14 dni od ustanowienia zarządu sukcesyjnego, na wejście spadkobierców do spółki spółka ulega natychmiastowemu rozwiązaniu.

Mamy nadzieję, że, jeśli przyjdzie Wam się borykać z którąś z przedstawionych wyżej sytuacji, będziecie wiedzieć, co robić. Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

You Might Also Like