Różne formy prawne działalności gospodarczej

To, co koniecznie należy przeanalizować przed założeniem działalności gospodarczej to nie tylko zasady opodatkowania, którym będziemy podlegać, czy też analiza rynków, na które zamierzamy wchodzić, ale w pierwszej kolejności, jaką formę prawną nasza działalność powinna obrać. Zależy między innymi od tego, czy chcemy zarządzać nią samodzielnie, czy ze wspólnikiem. Poniżej opiszemy pokrótce poszczególne formy działalności ze szczególnym zwróceniem uwagi na profity każdej z nich oraz ewentualnie uniedogodnienia, które mogą być ich udziałem.

Weźmy z początku pod lupę najpowszechniejszą formę prowadzenia działalności i jedyną, zresztą, która nie jest spółką. Mowa tu oczywiście o jednoosobowej działalności gospodarczej. Działalność zakłada się poprzez złożenie wniosku o jej wpisanie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Plusy:
– formalności ograniczone do minimum,
– niewymagany wkład własny,
– uproszczona księgowość do 2 000 000 euro, ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa,
– możliwość zatrudniania pracowników,

Minusy:
– osobista odpowiedzialność majątkowa,
– w przypadku braku podzielności majątkowej odpowiedzialność majątkowa małżonka,
– konieczność płacenia ZUS-u niezależnie od poziomu zysków czy strat.

Innym rodzajem działalności gospodarczej są spółki. Cały wachlarz spółek prawa handlowego omówimy poniżej, natomiast możemy je podzielić na kapitałowe i osobowe. Pewne cechy je łączą, takie jak: posiadanie zdolności prawnej, sądowej i procesowej.

Spółki kapitałowe wyróżniają się ponadto:
– posiadaniem kapitału zakładowego,
– posiadaniem osobowości prawnej,
– ponoszeniem odpowiedzialności za zobowiązania spółki całym jej majątkiem,
– wyłączeniem z odpowiedzialności za zobowiązania spółki wspólników/akcjonariuszy (z pewnymi wyjątkami),
– rozdziałem sfery własności od sfery zarządzania (niekoniecznie właściciel zarządza działaniami spółki ze względów na utworzenie organów spółki),
– prawa i obowiązki udziałowców/akcjonariuszy są regulowane przez tzw. konstytucję spółki (z zastrzeżeniem bezwzględnie obowiązujących norm prawa).

Spółki osobowe natomiast cechują między innymi:
– odpowiadanie osobistym majątkiem wspólników (lub przynajmniej niektórych z nich),
– brak organów spółki (z wyjątkami przewidzianymi dla spółek partnerskiej oraz komandytowo-akcyjnej),
– opieranie się, co do zasady, na osobistej więzi między wspólnikami.

Oprócz spółek prawa handlowego warto wspomnieć o spółce cywilnej, która regulowana jest przez prawo zobowiązań i nie ma podmiotowości prawnej, jedynie zdolność sądową i procesową. Każdy ze wspólników jest tu przedsiębiorcą i musi posiadać wpis do CEIDG. Zostaje ona powołana poprzez podpisanie umowy. Nabywane prawa i zaciągnięte zobowiązania wchodzą do wspólności łącznej wspólników. Spółka cywilna nie może mieć firmy, ale może być pracodawcą, a jej celem nie musi być działalność zarobkowa.
Plusy:
– prostota struktury,
– brak konieczności wkładu kapitału początkowego,
– możliwa uproszczona księgowość do 2 000 000 euro,
– możliwość powołania w innym celu niż zarobkowy.
Minusy:
– odpowiedzialność wspólników całym majątkiem osobistym,
– ryzyko związane z solidarną odpowiedzialnością wspólników,
– brak możliwości posiadania firmy.

Spółki kapitałowe powstały z potrzeby pozyskiwania funduszy z zewnątrz poprzez wypuszczanie akcji. Poniżej opisujemy rodzaje spółek kapitałowych.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być prowadzona w formie zarówno jednoosobowej jak i wieloosobowej. Wymaga wniesienia kapitału zakładowego w wysokości 5 000 zł. Odpowiedzialność majątkowa wspólników ograniczona jest do ich wkładu kapitału. Zakładana jest poprzez podpisanie umowy w formie aktu notarialnego, następnie w ciągu 6 miesięcy należy wpisać spółkę do KRS.

Plusy:
– ponoszenie przez spółkę odpowiedzialności majątkowej za wszelkie zobowiązania -> brak odpowiedzialności finansowej poszczególnych wspólników,
– stanowienie odrębnego od wspólnika podmiotu -> nieutożsamianie spółki z poszczególnymi wspólnikami.
– możliwość prowadzenia działalności na szeroką skalę.

Minusy:
– obowiązek prowadzenia pełnej księgowości,
– kosztowny i stosunkowo skomplikowany proces założenia spółki (wkład kapitału zakładowego i akt notarialny),
– tzw. podwójne opodatkowanie ze względu na konieczność odprowadzania PIT-u od wypłacanej dywidendy.

Spółka akcyjna umożliwia wejście na giełdę. Również wymagany jest kapitał zakładowy, jednak o wysokości 100 000 zł. Stanowi on wkład założycieli, przez co czyni ich współwłaścicielami tj. akcjonariuszami spółki. Do jej założenia niezbędne jest podjęcie tych samych kroków co do założenia spółki z o.o. ponadto ustanowienie zarządu i rady nadzorczej. Roczne sprawozdania finansowe są każdorazowo poddawane badaniu biegłego rewidenta

Plusy:
– możliwość emisji akcji -> pozyskiwanie dodatkowego kapitału,
– dowolna liczba akcjonariuszy,
– nieponoszenie przez nich odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Minusy:
– wysokie koszta założenia,
– pełna księgowość,
– brak wpływu mniejszych udziałowców na funkcjonowanie spółki.

Spółki osobowe powstały po to, aby przedsiębiorcy związani ze sobą osobiście mogli działać pod jedną firmą. Nie posiadają one w przeciwieństwie do spółek kapitałowych osobowości prawnej, natomiast, jak wspomnieliśmy wyżej, mają zdolność prawną, sądową i procesową.

Spółka jawna jest formą pozwalającą na dużą elastyczność w formułowaniu umowy spółki przy jednocześnie dość prostej formie. Oprócz podpisania umowy do jej założenia wymagany jest jedynie wpis do KRS. Wkładem wspólnika do spółki może być nie tylko pieniądz, lecz również dokonanie świadczeń na jej rzecz bądź przeniesienie czy obciążenie prawa własności rzeczy czy innych praw.
Każdy ze wspólników płaci podatek dochodowy bądź od osób prawnych we własnym zakresie.

Plusy:
– prostota założenia i prowadzenia,
– możliwość prowadzenia księgowości w formie pełnej, uproszczonej lub ryczałtu.
– możliwość przewidzenia wielu indywidualnych rozwiązań w umowie spółki, np. wykluczenia któregoś ze wspólników z możliwości reprezentowania spółki.

Minusy:
– odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki całym majątkiem osobistym.

Spółka partnerska może zostać założona jedynie przez przedstawicieli wolnych zawodów (np. lekarz, tłumacz przysięgły, księgowy itd.). Może zostać założona poprzez podpisanie umowy (do 2009 roku w formie aktu notarialnego, dziś po prostu w formie pisemnej) i wpisu do KRS. W tym wypadku każdy ze wspólników odprowadza indywidualnie podatek dochodowy od osób fizycznych bądź podatek liniowy. Każdy ze członków odpowiada za zobowiązania spółki, jednak nie jest odpowiedzialny za szkody powstałe w wyniku wykonywania zawodów przez członków pozostałych. W nazwie spółki muszą się znajdować: nazwisko przynajmniej jednego partnera z oznaczeniem „i partner”/”i partnerzy”/”spółka partnerska” oraz nazwa wykonywanego zawodu/-ów wykonywanego/-ych w spółce.

Plusy:
– możliwość skorzystania z pełnej lub uproszczonej formy księgowości,
– możliwość powołania zarządu,
– występowanie pod firmą.

Minusy:
– partnerami mogą być tylko osoby fizyczne,
– wspólnicy odpowiadają solidarnie całym majątkiem osobistym,
– cele spółki są ograniczone do wyłącznie wykonywania przez nią wolnych zawodów.

Spółki komandytowe zawiązują się najczęściej, gdy jeden ze wspólników posiada znaczniejszy kapitał, który chce na spółkę przeznaczyć, drugi zaś ma pomysł na jego wykorzystanie. W spółce tej jeden ze wspólników (komplementariusz) odpowiada bez ograniczeń za zobowiązania spółki, podczas gdy pozostali (komandytariusze) odpowiadają w wymiarze przewidzianej w umowie spółki sumy komandytowej. Do założenia takiej spółki należy podpisać umowę spółki w formie aktu notarialnego oraz zarejestrować ją w KRS. Każdy ze wspólników odprowadza podatek dochodowy indywidualnie. Nazwa spółki komandytowej zawierać musi nazwisko przynajmniej jednego z komplementariuszy oraz oznaczenie „spółka komandytowa”. Komandytariusz odpowiada w spółce jedynie do wysokości sumy komandytowej przewidzianej w umowie, komplementariusz odpowiada zaś bez ograniczeń.

Plusy:
– możliwość realizacji pomysłów osób bez większego kapitału,
– możliwość potraktowania spółki jako inwestycji przez osobę wkładającą w nią znaczniejszy kapitał bez podejmowania przez nią większości wykonywanych w spółce działań.

Minusy:
– kosztowność sporządzenia aktu notarialnego,
– konieczność prowadzenia pełnej księgowości.

Spółka komandytowo-akcyjna jest swego rodzaju hybrydą spółek, jak sama nazwa wskazuje, komandytowej i akcyjnej. W celu jej założenia należy przygotować umowę założycielską spółki, której kluczowym elementem jest jej statut. Musi być on podpisany przez wszystkich komplementariuszy, akcjonariusze natomiast winni złożyć pisemną zgodę na powstanie spółki oraz na brzmienie jej statutu. Całość powyższych czynności może być objęta jednym aktem notarialnym. Następnie spółka musi zostać wpisana do KRS. Firma spółki powinna być unikatowa oraz zawierać oznaczenie „Spółka komandytowo-akcyjna” lub skrót „S.K.A.” a także imię i nazwisko przynajmniej jednego komplementariusza. Komplementariusze ponoszą w takiej spółce pełną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, podczas gdy akcjonariusze, co do zasady, jej nie ponoszą.

Plusy:
– możliwość wypuszczania akcji,
– wpływ komplementariusza na działanie spółki,
– ochrona prawna firmy,
– komplementariusz może stać się akcjonariuszem poprzez wniesienie kapitału, a akcjonariusz komplementariuszem, jeśli jego imię i nazwisko bądź nazwa znajdą się w nazwie spółki.

Minusy:
– wysokie koszta założenia (akt notarialny, kapitał zakładowy),
– obowiązek pełnej księgowości,

Istnieją pewne hybrydowe sposoby prowadzenia działalności jak spółka z o.o. komandytowa, którym chcielibyśmy poświęcić osobny artykuł. Dajcie nam znać w komentarzach lub mailach, czy też interesuje Was ten temat i powodzenia w wyborze formy dla Waszej działalności gospodarczej!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

You Might Also Like

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *