Giełdy kryptowalut

Giełdy kryptowalut to serwisy internetowe otwierające drzwi do wymiany kryptowalut. Niektóre z nich oferują tylko pary kryptowalutowe, inne z nich pozwalają na kupno i sprzedaż w zwykłych walutach FIAT.

Giełdy mogą udostępniać możliwość wymiany bezpośrednio pomiędzy ludźmi lub automatyzować proces pośrednicząc pomiędzy klientami. Każda giełda dyktuje nieco inne warunki i opłaty, oferuje inne narzędzia do dyspozycji inwestorów. W przypadku wymiany bezpośrednio między kontrahentami zazwyczaj jest to dosyć proste, polega na złożeniu lub przyjęciu obecnej na rynku oferty. Ofertę można złożyć w formie zlecenia lub aukcji. Sprzedający wystawia swoje zlecenie i czeka aż ktoś je wykupi. W przypadku zakupu bezpośredniego od giełdy sprawa jest równie prosta składamy zlecenie i jeżeli warunki zostaną spełnione kontrakt wykonuje się. Niektóre giełdy oferują nam wtedy również bardziej zaawansowane narzędzia analityczne i metody składania zleceń. Pojawiają się też również bardziej skomplikowane instrumenty jak na przykład kontrakt na zmianę i dźwignia.

Jaką giełdę wybrać? To wszystko bardzo zależy. I to od wielu czynników.

Po pierwsze, opłaty transakcyjne różnią się znacznie w zależności od Waszego miesięcznego obrotu, to znaczy od wartości wszystkich operacji finansowych wykonanych w danym miesiącu. Każda uczciwa giełda publikuje informacje na temat dokładnych kosztów transakcji i stopniowania tych kosztów w zależności od Waszego wolumenu miesięcznego.

Po drugie, każda giełda oferuje Wam nieco inny interfejs i inne narzędzia pozwalające oszacować przez analizę techniczną przyszłe zmiany kursu i podejmować decyzje inwestycyjne.

Po trzecie niektóre giełdy dają Wam dostęp do zewnętrznego API pozwalającego Wam łączyć się z giełdą przy użyciu przeznaczonych do tego programów, takich jak aplikacja na telefon czy klasyczne komputerowe programy inwestycyjne, jak na przykład MetaTrader.

Po czwarte, lokując swoje pieniądze na koncie kogoś innego, chcecie, by był to zaufany kontrahent i byście byli w stanie później je odzyskać. Z pewnością chcecie, by giełda, której powierzycie swoje pieniądze nie okazała się oszustem ani nie okazała się niewypłacalna.

Pamiętajcie, że ceny kryptowalut na każdej z giełd ustalane są na podstawie koniunktury, wynikają z zainteresowania kupujących i sprzedających. Ceny tej samej kryptowaluty na dwu różnych giełdach w tym samym czasie mogą się między sobą różnić. Wynika to z braku nadrzędnego organu regulującego rynek kryptowalut.

Pamiętaj! Przed przystąpieniem do wymiany walut należy sprawdzić parę istotnych faktów, takich jak:

  • Opłaty za korzystanie z giełdy kryptowalut,
  • Reputacja,
  • Metody płatności na giełdach kryptowalut,
  • Ograniczenia geograficzne,
  • Regulacje prawne dotyczące kryptowalut w twoim kraju i w kraju ulokowania giełdy,
  • Wymagania dotyczące weryfikacji na giełdzie kryptowalut

Zebraliśmy tutaj dla Was kilka dużych i znanych giełd kryptowalut, każda z nich z bogatą historią.

Pozwólcie że przedstawimy:

Binance – Niemal każdy interesujący się kryptowalutami słyszał o Binance. Jedna z największych giełd krypto pod względem wolumenu, codziennie używana przez miliony użytkowników z całego świata. Jak podaje strona Binance, średni dzienny wolumen sięga 2 miliardów USD, obsługując 1,4 miliona transakcji na sekundę. Założona w 2017 roku przez Changpenga Zhao. Nazwa giełdy to połączenie słów Binary i Finance w dość bezpośredni sposób wyjaśniająca czym zajmuje się spółka.

Opłaty za transakcje maker/taker zaczynają się od 0,1% poniżej 50BTC obrotu miesięcznego i stopniowo maleją wraz ze wzrostem ilości obróconych przez nas pieniędzy by sięgnąć 0,02% dla transakcji maker i 0,04% dla transakcji taker.

W przypadku opłacania prowizji przy użyciu ich tokena BNB, cena ulega zniżce.

Przez długi czas Binance dawało możliwość wymiany tylko kryptowalut, ostatnio udostępniono również opcję kupowania kryptowalut za waluty FIAT.

Dopóki planujecie wymieniać tylko kryptowaluty, wystarczy Wam zwykłe konto w ich serwisie, kiedy będziecie chcieli zamienić je na waluty, będziecie potrzebować weryfikacji tożsamości.

Binance posiada na swojej stronie również akademię kryptowalut, z której możemy dowiedzieć się wiele na temat krypto monet oraz handlowania na ich giełdzie. Od 2019 roku można obsługiwać giełdę w języku polskim.

Binance na chwilę obecną ma siedzibę główną na Malcie.

Coinbase – powstała w 2012 roku, jest jedną z największych giełd kryptowalutowych w Stanach Zjednoczonych. Posiada kilka interfejsów od bardzo prostego, wyglądającego jak kantor, kupna sprzedaży kryptowalut, do rozbudowanego interfejsu tradingowego pod nazwą Coinbase pro.

W przypadku giełdy Coinbase prowizje różnią się w zależności od tego, której z ich platform używamy. W wersji najprostszej serwisu opłaty wynoszą 1,49% przy tradycyjnym zakupie oraz 3,99% dla płatności kartą. W przypadku używania platformy tradingowej opłaty transakcyjne plasują się od 0,5% maker/taker do 0% maker i 0,04-0,1% taker.

Podstawowa weryfikacja konta wymaga podania imienia, nazwiska, potwierdzenia adresu e-mail oraz potwierdzenia numeru telefonu.

Kraken – Giełda Kraken to jedna z najstarszych i zarazem jedna z najbezpieczniejszych giełd wymiany kryptowalut. Kraken nigdy nie padł ofiarą ataku hackerskiego i ma nieposzlakowaną reputację.

Olbrzymi nacisk w polityce firmy jest kładziony na bezpieczeństwo jej użytkowników. Jako pierwsza w historii wprowadziła obowiązek ustawienia dwuetapowego uwierzytelniania (2FA). Oznacza to, że nawet jeśli ktoś wykradnie dane do konkretnego konta, nie będzie mógł się zalogować. Co prawda, na początku interfejs użytkownika pozostawiał wiele do życzenia, aczkolwiek wraz z pojawieniem się interfejsu Kraken Pro problemy z interfejsem zostały rozwiązane. Co więcej, narzędzia do analizy technicznej dostępne na platformie pro są bardzo satysfakcjonujące. Giełda oferuje niesamowitą ilość par walutowych, wraz z walutami FIAT. Aktualnie na giełdzie kryptowalut Kraken można handlować wieloma kryptowalutami, także z zastosowaniem dźwigni. Kraken rozwija się w bardzo dynamicznym tempie, wciąż poszerzając ilość dostępnych narzędzi, na przykład jako jedna z pierwszych giełd wprowadził zintegrowaną z platformą obsługę portfeli Stakingowych. Oznacza to, że kiedy planujecie wybrać się na dłuższe wakacje, zdjąć swoje aktywa z giełdy i ulokować je w formie spokojnej lokaty, możecie to zrobić w jednym miejscu.

Weryfikacja konta na platformie Kraken ma 3 tiery. Dla wymiany samych par kryptowalutowych nie musisz podawać swoich danych osobowych, ale powyżej $100 tys. USD wolumenu lub w przypadku wymiany walut FIAT, będziecie musieli podać swoje dane osobowe i przesłać skan swojego dowodu osobistego.

Opłaty transakcyjne poniżej $50 tys. USD to 0,16%/0,26% maker/taker a od $2,5 mln. USD to 0,4%/0,14%

Poloniex – Poloniex to amerykańska platforma umożliwiająca wymianę kryptowalut. Firma została założona w styczniu 2014 r. przez Tristana D’Agostę i ma siedzibę w Wilmington w stanie Delaware. W marcu 2014 r. Poloniex doznał ataku hakerów, przez co stracił 12,3% wszystkich posiadanych bitcoinów. Giełda daje możliwość wymiany tylko kryptowalut, nie ma możliwości ich wymiany na waluty FIAT. Dla wolumenów poniżej $50 tys. USD stawka transakcyjna to 0,125%/0,125% maker/taker dla wolumenów powyżej $50 mln. USD to 0%/0,06%

Bitbay – Giełda istnieje od 2014 roku i początkowo uchodziła za największą zarejestrowaną w Polsce, jednak w 2018 roku przeniosła się na Maltę. Ma obecnie zarejestrowane około miliona użytkowników. Można ją obsługiwać w języku polskim oraz 7 innych językach. Łatwa w obsłudze, interfejs jest dopasowany do percepcji polskiego odbiorcy. Przypomina interfejsy stron bankowych. Można płacić w PLN-ach.

Prowizje wymiany w kryptowalutach to 0%/0,1%, prowizja dla wymiany w walutach to poniżej 1250 EUR wolumenu – 0.3% maker 0.43% taker. Powyżej 875 000 EUR – 0,25% maker 0,17% taker.

Giełda BitBay wymaga przesłania dokumentów potwierdzających dane osobowe użytkowników.

Bitfindex – Jedna z największych i najstarszych gięłd kryptowalut, założona w 2012 roku i osiągająca obrót miesięczny około $3,8 mld. USD. Jej działalność jest kojarzona z całą masą kontrowersji. Jak już wspomnieliśmy toczy się od kilku lat przeciwko nim śledztwo w amerykańskim sądzie. Giełda była 4 lata temu ofiarą ataku hackerskiego w którym straciła 120 tys. BTC. Innym razem, w 2015 roku okradziono ją na kolejnych 1500 BTC. Giełda jest podejrzewana również o powiązania z Tetherem, który podejrzany jest o manipulacje rynkami finansowymi, defraudacje, emisję waluty bez pokrycia, inside trading. Pomimo burzliwej historii giełda cieszy się sporą popularnością, choć mimo wszystko zalecalibyśmy ostrożność w lokowaniu pieniędzy na tej giełdzie.

Właściwie zalecamy dużą ostrożność i rozwagę w lokowaniu pieniędzy na którejkolwiek giełdzie, czy kryptowalut, czy forex – inwestycje w rynki finansowe zawsze związane są z ryzykiem utraty kapitału. Podejmujcie rozważne decyzje – inwestujecie na własną odpowiedzialność.

Giełda Bitfindex oferuje na swojej platformie tradingowej wiele par walutowych, wymianę walut FIAT, dźwignię, CFD oraz wiele innych ciekawych narzędzi inwestycyjnych.

Opłaty za transakcje na tej giełdzie to:

poniżej $500 000 USD – 0,1%/0/2%,

powyżej $7 500 000 USD – 0,0%/0,2%,

powyżej $30 000 000 000 USD – 0,0%/0,055%

W następnym artykule pokażemy na przykładzie interface typowej giełdy kryptowalut ich działanie, opiszemy typowy proces rejestracji, narzędzia inwestycyjne i opowiemy kilka krótkich słów o metodach analizy technicznej. Do niebawem!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Najpopularniejsze kryptowaluty

Kryptowaluty – inwestycyjny rollercoaster dla ludzi o mocnych nerwach. Możesz mieć portfel zasobny, możesz zainwestować grosze, progu wejścia nie ma. Możesz zarobić i stracić fortunę w mgnieniu oka.

Zapraszamy na małą dawkę analizy fundamentalnej kilku ciekawych kryptowalut.

Trudno znaleźć inny wehikuł inwestycyjny o aż takiej lotności (volatility), jeżeli słyszeliście o czymś innym co dziennie zmienia swoją wartość średnio o około 6-12%, miesięcznie o 40% a rocznie o 15%, dajcie nam znać w komentarzach.

Uwaga: Bądźcie ostrzeżeni, drodzy czytelnicy, giełda to miecz obosieczny, obarczony poważnym ryzykiem dla Waszych finansów oraz zdrowia psychicznego. Nie ma żadnej gwarancji, że jakiekolwiek zainwestowane pieniądze uda Wam się odzyskać. Czytacie ten artykuł na własną odpowiedzialność.

Pamiętajcie również, że giełda nie jest grą o sumie zerowej.

Kryptowaluty ze swoją niesamowitą lotnością kuszą i uwodzą szybkimi zyskami. Lubicie daytrading (a co powiecie na transakcje godzinowe)? Czy preferujecie inwestycje długoterminowe? Może wierzycie w wolny, niezależny pieniądz?

Na pewno słyszeliście już o cyklach koniunkturalnych, analizie technicznej, analizie fundamentalnej, słowa takie jak świeczki, flagi, fraktale, podwójne dna, płaskowyże, rynki byka i niedźwiedzia, to dla Was chleb powszedni. Jeżeli nie, to niebawem napiszemy o tym artykuł.

Jeżeli nie, to uważajcie, inwestując w krypto wstępujecie na bardzo grząski grunt w bardzo mglistym otoczeniu. Jeżeli macie słabe nerwy i niską samokontrolę, tendencję do uzależnienia od adrenaliny, hazardu, uważajcie, ekstremalne fluktuacje stanu Waszego konta mogą doprowadzić Was do uzależnienia lub załamania psychicznego.

W tej odsłonie cyklu poznamy największe i najciekawsze kryptowaluty o olbrzymim potencjale inwestycyjnym, największych wolumenach obrotu. Te które zyskały renomę i/lub rozpoznawalność.

BITCOIN – XTB CYFROWE ZŁOTO – Pierwsza i najbardziej znana z kryptowalut.

Rozpoznawalna do tego stopnia że ludzie czasem referują do kryptowalut jako Bitcoinów w rozmowach z ludźmi spoza tego specyficznego światka inwestycyjnego. Krążą o niej legendy i baśnie. Krążą historie o ludziach, którzy włożyli w Bitcoiny grosze i żyją teraz na złotych górach. Krążą również mrożące krew w żyłach historie ludzi, którzy zainwestowali olbrzymie pieniądze i stracili oszczędności swojego życia.

Bitcoin pojawił się jakby znikąd. Wyłonił się z głębi Internetu. Nieznany haker bądź grupa ludzi podpisany/i pseudonimem Satoshi Nakamoto, ogłosił ciekawą koncepcję internetowego pieniądza, który miał dać ludziom wolność i niezależność od typowych systemów finansowych, obiecywał anonimowość, która miała chronić przed uciskiem w krajach obarczonych totalitaryzmem. Pierwotnie zainteresowanie zyskała głównie w społeczności około-hakerskiej i wśród ludzi idealizujących wizję wolnego pieniądza. Jako pierwsza kryptowaluta miała swój debiut w 2008 roku i koszt jednego Bitcoina był równy jednemu dolarowi amerykańskiemu. Wartość Bitcoina przez długi czas rozwijała się bardzo powoli i było wielu sceptyków wieszczących rychły koniec istnienia cyfrowej monety.

Po dziś dzień sceptyczne nastawienie wydaje się bardzo powszechne, wręcz niezmienne, a kryptowaluty wydają się kwitnąć w najlepsze.

Bitcoin na początku wydawał się wielką zagadką, doszukiwano się luk w bespieczeństwie systemu, który, o dziwo, okazywał się bardzo odporny na wszelkie próby hakerskiej manipulacji. Przez kilka lat spokojnie nabierał wartości i rodził w głowach ludzi nieodmienne odczucie, „Gdybym ja tak wtedy zainwestował, a teraz to już nie wiem czy warto”. To odczucie wydaje się być równie stabilnym i nieodzownym elementem świata kryptowalut jak ciągły sceptycyzm.

Wartość Bitcoina rosła dosyć stabilnie i nieprzerwanie aż do 1 sierpnia 2017 roku kiedy nastąpił rozłam. W związku ze wzrostem zapotrzebowania na moc przerobową sieci wynikającą z ogromnego obciążenia transakcjami i pewne ograniczenia wynikające ze starzejącej się nieelastycznej struktury systemu powstał Bitcoin Cash, zmodyfikowana wersja Bitcoina, posiadająca pewne ciekawe usprawnienia. Sieć się podzieliła. Spowodowało to spore zamieszanie i zachwianie zaufania do kryptowalut. Jednak stary zaufany Bitcoin utrzymał większość swojej wartości i, co więcej, rósł dalej przekraczając kolejne wyobrażenia, rozpalając tysiące umysłów, sprawiając że kryptowalutami zaczęli się na wielką skalę interesować ludzie nie mający nic wspólnego z inwestycjami giełdowymi. Ludzie wydawali każde pieniądze by kupić choć troszkę kryptowaluty, pompując wartość Bitcoina do szalonych $19 891 dolarów amerykańskich 17 grudnia 2017. I wtedy przyszedł krach. Warte odnotowania może być to, że tuż przedtem giełdy po raz pierwszy udostępniły profesjonalnym inwestorom potężne narzędzie – kontrakt na różnicę (CFD).

5 lutego 2018 roku kurs wynosił już tylko $4 700 USD. W 2018 roku kurs XTB spadł o 80%, odbijając się na poziomie $2 775 USD. Od tego czasu wiele się wydarzyło. Obecnie (22.10.2020) kurs zbliża się znów do poziomu psychologicznej bariery $12 000 USD, czy tym razem przekroczy linię oporu i poszybuje w stronę nowego szczytu szczytów?

Warto wspomnieć, że sieć Bitcoin jest utrzymywana przez zdecentralizowane sieci niezależnych komputerów, które incentywizowane są przez tzw. wydobycie (mining) kryptowaluty. Oznacza to ciągle zwiększającą się ilość w obiegu, produkcja nowych monet jest jednak nieduża, stale zmniejszająca się i dążąca do zera (stanie się to w 2140 roku, po tym czasie sieć będzie utrzymywana tylko z opłat transakcyjnych) w związku z tym waluta ta ma charakter deflacyjny.

BITCOIN CASH – BCH – Odmiana Bitcoina, oparta na architekturze Bitcoina, nie aż tak popularna jak jej poprzednik, aczkolwiek o fenomenalnym potencjale inwestycyjnym dla tych, którzy lubią ostrą jazdę bez trzymanki, kurs niezwykle lotny potrafi zmieniać się z minuty na minutę, daje możliwość otwierania niezmiernie szybkich i bardzo lukratywnych kilkuminutowych transakcji.

Powodem stworzenia Bitcoin Cash był rozłam między programistami rozwijającymi projekt Bitcoina, których część uważała, że z biegiem czasu, z powodu technicznych ograniczeń co do ilości transakcji, którą użytkownicy mogą wykonać w jednostce czasu, ich ciągle rosnący koszt sprawił, że bitcoin przestał realizować wizję bycia walutą codziennego użytku, zawartą w manifeście Bitcoina, a stał się tylko aktywem spekulacyjnym. Twórcy Bitcoin Cash spodziewali się, że większość użytkowników sieci przerzuci się na ich udoskonaloną wersję kryptomonety i BCH zmarginalizuje stary wysłużony Bitcoin. Tak się jednak nie stało.

ETHEREUM – ETH – druga największa kryptowaluta. Pomysł utworzenia Ethereum powstał dzięki Vitalikowi Buterinowi i kilku jego współpracownikom. Z założenia miało to być znacznie więcej niż tylko kryptowaluta. Ethereum to Zdecentralizowana platforma mogąca pełnić wiele różnorodnych funkcji, Używająca mocy obliczeniowej sieci ETH do pełnienia różnorodnej funkcjonalności za wykonanie której wymieniane są tokeny, zwane Etherami. Oznacza to że można tworzyć różnorodne usługi opłacane przy pomocy ETH. Wizja ta realizowana jest poprzez Smart Contracts.

Wprowadzenie Smart kontraktów i tzw. „drugiej warstwy” (wyniesieniem części transakcji poza protokół blockchain) pozwoliło na zwiększenie szybkości i użyteczności platformy względem Bitcoina, sprawiając, że jest częściej stosowanym środkiem płatniczym.

Debiut miał miejsce od 22 lipca do 2 września 2014 r. Tokeny sprzedawane były za BTC, od inwestorów udało się uzyskać ponad 31,5 tys. BTC, wartych wówczas ok. 14 mln dolarów.

Należy wspomnieć że Ethereum tak jak i wiele innych Altcoinów (alternatywnych do bitcoina krypto monet) posiada zabezpieczenie części swoich aktywów w Bitcoinach co czyni je do pewnego stopnia zależnymi od kursu samego Bitcoina, tzn. zmiana kursu Bitcoina wywiera wpływ na kurs innych walut.

25 października 2016 r. doszło do podziału sieci w związku z atakiem hakerskim który unaocznił pewne problemy z bezpieczeństwem protokołu kryptowaluty, spowodowało to wytworzenie 3,6 miliarda dodatkowych Etherów na koncie hackera. To z kolei spowodowało poważny rozłam w społeczności Ethereum, Niebezpieczny błąd szybko naprawiono, jednak unaocznił on inny problem – ideologiczny. Z założenia kryptowaluty miały być niezależnie, niekontrolowane, zdecentralizowane. Znaczna część ludzi czuła się zwyczajnie okradziona przez hackera i domagała się unieważnienia ataku. Druga część domagała się przyznania hackerowi prawa do zatrzymania wygenerowanej błędem w kodzie kryptowaluty. Spowodowało to podział sieci na 2 niezależne. Ethereum, to ideologiczne i wolnościowe, uznające prawa hackera stało się Ethereum Classic. Nowe Ethereum nazwano po prostu Ethereum. Na chwilę obecną ETH Classic ma marginalną wartość i znaczenie. Daje to do myślenia w kwestii ideologicznego myślenia o kryptowalutach jako niezależnym środku płatniczym pozbawionym kontroli, oraz do realnego podejścia ludzi do pieniędzy. Jak to mawiają Anglicy ”Put your money where your mouth is.”.

TETHER – USDT – Ciemna chmura w świecie kryptowalut. Był pierwszym stablecoinem. A przynajmniej to obiecywał. Wartość Thetera miała być zawsze równa wartości dolara. Miał być bezpieczną ostoją w szaleńczo zmieniających się kursach kryptowalut. Tak miało być. A wyszło jak wyszło.

USDT jest scentralizowanym tokenem emitowanym przez prywatną firmę Tether Ltd. w wielomilionowych transzach, które w głównej mierze trafiają na giełdy kryptowalut. Założenie miało być takie, by pozwolić ludziom płacić w USD przy użyciu technologii kryptowalut. Na stronie Thethera było przez wiele lat napisane że „1 Tether USDT zawsze będzie miał pokrycie w 1 Dolarze USD”. Już nie jest.

Na chwilę obecną toczy się śledztwo w amerykańskich sądach najwyższych związane z wieloma manipulacjami finansowymi które wydarzyły się w świecie Tethera. Tether był sekretnie powiązany z giełdą Bitfindex. Jest oskarżony o odpływ pieniędzy do rajów podatkowych, USDT był wielokrotnie oskarżany nie tylko o sztuczne „nadmuchiwanie” rynku tokenami bez potwierdzonego pokrycia w dolarze, ale także o manipulowaniem cenami innych kryptowalut, w tym Bitcoina i największych altcoinów. Bądźcie bardzo ostrożni, kiedy pojawi się słowo Thether w okolicy Waszego portfela inwestycyjnego. Nie ma pewności czy, i jak długo ta waluta pozostanie respektowana na giełdach wymiany i w amerykańskim prawie.

MONERO – XMR – kryptowaluta stworzona w kwietniu 2014 roku, skoncentrowana na decentralizacji oraz zapewnianiu użytkownikom wysokiego poziomu prywatności. Jeżeli słyszeliście o tym, że kryptowaluty są anonimowe to dobrze słyszeliście. I źle słyszeliście. To, że adresy nie mają przypisanych nazwisk, nie znaczy, że nie da się ustalić skąd i dokąd były wysyłane pieniądze, jeżeli słyszeliście kiedyś o silkroadzie, to wiecie, jak to się skończyło. Praktycznie wszystkie waluty poza Monero zapewniają zupełną transparentność przelewów. Monero zapewnia transparentność stanów kont portfeli, ale wszystkie transfery są niejawne. Oprócz tego monero jest wydobywane przy użyciu mocy zwykłych procesorów, a nie drogich kart graficznych, co wspiera decentralizację.

TEZOS – XTZ – Domyślnie Tezos ma stać się platformą, która samoczynnie w zdecentralizowany sposób wprowadza udoskonalenia w swojej strukturze i ewoluuje. Jednak ta bazowana na oryginalnym, autorskim protokole kryptowaluta swoje początki przeżyła dość ciężko. Pomimo niezwykle udanego debiutu w lipcu 2017 roku (zebrano 232mln USD), miała poważne problemy z wdrożeniem prac rozwojowych w terminie i kilkukrotnie terminy przekładano, przez dłuższy czas nie mogła też zagościć na którejkolwiek z giełd. Ostatecznie weszła na rynek w 2018 roku. W tym krótkim zestawieniu jest to zatem moneta najmłodsza. Tezos jako jedyna na chwilę obecną w tym zestawieniu kryptomoneta obsługuje proof of stake, alternatywną do wydobywania (mining proof of work) metodę uwierzytelniania transakcji, która pozwala na generowanie monet ze składania ich na kontach na dłuższy czas. W praktyce oznacza to bardzo korzystną formę długoterminowej lokaty kapitału z oprocentowaniem około 6% w skali roku.

Poznaliśmy zatem pobieżnie kilka największych kryptowalut dostępnych na największych giełdach wymiany kryptowalut. Następnym razem opowiemy więc o samych giełdach, wymianie par kryptowalutowych oraz par waluta-kryptowaluta, pokażemy również kilka ciekawych narzędzi, które pozwolą nam na obserwację i analizę sytuacji na kryptowalutowym rynku. Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Kryptowaluty – innowacyjna alternatywa dla walut FIAT czy bezsens szyty na miarę naszych czasów?

W dzisiejszych niespokojnych czasach jak bumerang wraca zainteresowanie tematem kryptowalut i nie ma się co temu dziwić, w momentach spowalniającej koniunktury i nawracających kryzysów szukamy alternatywnych sposobów lokowania kapitału, bezpiecznych przystani, czy nowych sposobów inwestowania. Temat głośny i medialny, jakbyśmy znów odkryli koło, kręci się w kółko kusząc tajemniczością, szybkim łatwym zyskiem, strasząc nieprzewidywalnością i potencjałem spekulacyjnym wielu młodych i doświadczonych inwestorów, okraszone romantycznym wybawieniem od regulowanych rynków walutowych, wizją niezależności i obiecanej anonimowości. Obiecanej ale czy prawdziwej? Gdy w eterze co i rusz rozbrzmiewają słowa Bitcoin, blockchain, warto rzucić trochę światła na temat kryptowalut.

Na chwilę obecną na rynku funkcjonują lepiej czy gorzej tysiące kryptowalut. Codziennie pojawiają się nowe, zaliczając płomienne wejścia giełdowe, by, w przypadku niektórych, zniknąć z wykresu pogrążając setki inwestorów. Inne w mgnieniu oka zwielokrotniają swoją wartość nawet setki i tysiące razy. Osobiście poznaliśmy ludzi, którzy swego czasu jedną szczęśliwą inwestycją ustawili się do końca życia. Jak to jest, że niektórzy na giełdzie zarabiają krocie, a innym mimo szczerych chęci wychodzi jak wychodzi? I czy świat kryptowalut to tylko mała rodzynka w giełdowym świecie? Warto pomyśleć o pozagiełdowych zastosowaniach kryptowalut, a nawet o pozafinansowych zastosowaniach kryptowalut. W tym cyklu artykułów postaramy się naświetlić te tematy, odcedzając co nieco z emocjonującego marketingu, zabrać w podróż jak rollercoaster po tym niezwykłym wehikule inwestycyjnym.

Wielu mówi że to tylko czysta spekulacja. Że kryptowaluty nie istnieją, nie mają żadnego realnego oparcia o żadne wymierne wyznaczniki ekonomiczne, które mogłyby uzasadniać ich cenę, pozwalać przewidywać trendy, stawiać solidne fundamenty dla istnienia kryptowalut w codziennym świecie. To tylko bąbelek, balonik unoszący się w przestworzach spekulacyjnej imaginacji inwestorów. I nawet do pewnego stopnia można przyznać im rację, czyż waluty jako takie, nie są na swój sposób czystą spekulacją? Spekulacją tak oczywistą, tak głeboko zakorzenioną w naszej historii i kulturze że przywykliśmy traktować ją jako pewnik? Jeżeli tak, to bardzo użyteczna i wygodna spekulacja. Może pewnego dnia rozwiniemy ten temat w innym artykule o historii ewolucji pieniądza i handlu. Chwilowo zacytuję tylko definicję spekulacji ze słownika SJP:

spekulacja

1. przeprowadzanie ryzykownych transakcji obliczonych na szybki, duży zysk;
2. teoretyczne dociekanie nieopierające się na doświadczeniu, niedające się sprawdzić

Wielu wieści, od samego początku istnienia kryptowalut ich rychły koniec, upadek, krach, a one, o dziwo już kilkanaście lat są z nami, ewoluują i jak się wydaje, mają się dobrze, może nawet lepiej niż kiedykolwiek wcześniej. Wygląda na to, że kryptowaluty zostaną z nami na dłużej i może dobrze jest się z nimi oswoić.

No dobrze, czym więc są kryptowaluty? Elektronicznym pieniądzem. Środkiem wymiany, działającym z powierzchownego punktu widzenia bardzo podobnie do typowych walut FIAT,

Waluta FIAT – pieniądz fiducjarny – najprościej mówiąc legalny środek płatniczy, którego wartość ustalana jest i regulowana przez legalny rząd, który go wydaje, nie mająca oparcia w dobrach materialnych, wartość pieniądza opera się na zaufaniu do emitenta.
Przykładem walut fiducjarnych są Dolar, Euro, Złoty.

Jak budować zaufanie oparte na braku zaufania, czyli dlaczego kryptowaluty są krypto.

Kryptowaluty są z założenia zdecentralizowaną formą pieniądza fiducjarnego, to znaczy nie są regulowane przez jeden odgórny autorytet w formie monopolu. Stawia to szereg poważnych wyzwań, zwłaszcza dla zagwarantowania należytego poziomu bezpieczeństwa, należy bowiem zapewnić walucie odporność na defraudację i dodrukowanie. Kto przeto zaufałby walucie, która z dnia na dzień może wyparować z jego konta, albo stracić wartość w wyniku hiperinflacji w ułamku sekundy? W związku z tym wprowadzono szereg technologicznych rozwiązań, z których podstawowym i kluczowym jest technologia blockchain.

Czym jest technologia blockchain? To zdecentralizowany łańcuch zaszyfrowanych bloków danych, z których każdy następny jest subsekwentny i zależny od poprzedniego. Działający open source w modelu peer-to-peer. Zasadniczo jest to rozproszona baza danych przechowująca informacje o stanie sieci, czyli o stanie wszystkich kont bankowych i wszystkich operacji, które kiedykolwiek wydarzyły się w sieci tej kryptowaluty. Informacje przechowywane są w formie kryptograficznej, a uwierzytelnianie operacji finansowych odbywa się zazwyczaj w formie zdecentralizowanej, przy użyciu komputerów wszystkich zainteresowanych, którzy w zamian za użyczenie swoich zasobów obliczeniowych są gratyfikowani pewną ilością kryptowaluty. Operacje są uwierzytelniane poprzez bloki danych tworzonych co określoną ilość czasu. Każdy blok może posiadać określoną ilość operacji, każda operacja posiada przywiązaną do siebie niewielką opłatę, będącą nagrodą dla komputera, który uwierzytelni ich operację. Każdy blok jest też nagradzany pewną stałą kwotą kryptomonety stale zmniejszającą się co pewien okres czasu. Obliczenie poprawnego bloku jest zjawiskiem probabilistycznym, zależnym w stosunku mocy twojego komputera do mocy całej sieci. Jeżeli moc sieci jest zbyt duża i spowodowałoby to generowanie większej ilości bloków w jednostce czasu niż jest to potrzebne, zwiększa się ”trudność” która podnosi kryptograficzne bezpieczeństwo, jednocześnie zmniejsza szansę na wydobycie bloku.

Technologia blockchain zaistniała po raz pierwszy wraz z wprowadzeniem Bitcoin w 2008 roku, Pierwszej krytowaluty, nazywanej niekiedy cyfrowym złotem. Z czasem znalazła zastosowanie również w pozawalutowym świecie i jest używana na przykład do uwierzytelniania dokumentów, głosowań, sieci energetycznych i wielu innych newralgicznych informacji.

Technologia blockchain zapewnia bezpieczeństwo w czasie. Każda operacja, która kiedykolwiek się wydarzyła, pozostanie jawna na zawsze. Ilość kryptomonet w sieci jest jawna, dlaczego zatem mówimy tutaj o anonimowości? Twój portfel jest anonimowy bo nie jest podpisany, to znaczy że, jeżeli zgubisz do niego hasło, już nigdy go nie odzyskasz. Jeżeli ktoś inny znajdzie hasło do twojego portfela, też go już nigdy nie odzyskasz. Co prawda adres jak i hasło do portfela jest solidnie zaszyfrowane, zapewne znacznie lepiej niż twój komputer. Jeżeli ktoś ma ukraść twój portfel, zapewne zrobi to raczej przez włamanie do twojego komputera, niż z twojej giełdy. Dlatego wiele osób zapisuje swoje portfele na kartkach papieru lub komputerach odpiętych od sieci.

Uwaga, zawsze istnieje ryzyko zhakowania samej sieci blockchain, jest to nazywane atakiem 51%, istnieje teoretyczna możliwość zafałszowania stanu sieci i wprowadzenia fałszywych bloków, jeżeli atakujący posiądzie ponad 50% wartość mocy obliczeniowej służącej uwierzytelnianiu sieci. Co prawda sytuacja taka do chwili obecnej nie miała miejsca. Siła sieci leży w jej decentralizacji, jednak przyznać trzeba, że Chiny posiadają niepokojąco duże udziały w rynku wydobycia kryptowalut.

..Bitcoin, Ethereum, Monero, Tezos, Ripple, Chainlink, Tether, Litecoin, Doge, Golem, Polkadot EOS, etc, etc…

O Bitcoinie, pierwszej kryptowalucie, z największym wolumenem wymiany już szepnęliśmy słówko, na uwagę zasługują również, Ethereum, Monero, Tezos, Bitcoin Cash, Ripple, i kilka innych, Opiszemy je dokładniej w innym artykule, tutaj natomiast wyszczególnimy, co jest w nich specjalnego.

Ethereum – Jest drugą największą po Bitcoinie kryptowalutą pod względem wolumenu. Nowocześniejsza kryptowaluta, działa szybciej, jest tańsza w obsłudze, wprowadza dodatkową funkcjonalność smart-kontraktów, czyli programów wykonywanych przy użyciu mocy obliczeniowej sieci Ethereum, pozwala to na szerszą adaptację sieci do alternatywnych potrzeb klientów.

Tezos – Kryptowaluta umożliwiająca stacking czyli alternatywę dla „wydobycia (mining)” pozwalającą na lukratywne lokowanie kapitału w formie lokaty oprocentowanej ok 6% w skali roku z kapitalizacją 2 razy w tygodniu.

Monero – Najbardziej anonimowa kryptowaluta, w której nie tylko portfel nadawcy i odbiorcy jest anonimowy, ale również same przelewy, jawny jest tylko stan konta. Nie można ustalić kto komu ile przelał. Oprócz tego jest zaprojektowana w celu utrzymania możliwie zdecentralizowanej struktury, umożliwiając mining na zwykłych procesorach zwykłych komputerów, nawet domowych laptopów. Odpowiednio skonfigurowane może być sposobem na recykling wolnej mocy obliczeniowej w twojej firmie.

Ripple – To nie jest typowa kryptomoneta, którą można wydobywać, jej potencjał spekulacyjny jest niewielki, jest używana głównie przez międzynarodowe systemy bankowe.

Bitcoin Cash – To klon Bitcoina, stanowił rozłam ideologiczny i technologiczny w pewnym momencie rozwoju pierwowzoru, wyrósł bezpośrednio z niego, sam moment rozłamu spowodował na chwilę poważny kryzys na rynku bitcoina. Posiada bardzo ciekawy potencjał spekulacyjny.

Jeżeli zaciekawił was artykuł na temat kryptowalut zostańcie z nami, niebawem rozwiniemy temat ze szczegółami i powiemy więcej o kryptowalutach, niefinansowych zastosowaniach technologii blockchain, co nieco o historii spekulacji wielkich i małych na rynku kryptowalut, opiszemy giełdy wymiany kryptowalut, opowiemy o inwestowaniu w crypto oraz o sposobach zarabiania przez tzw. Mining i Stacking.

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Opcje w świecie finansów

Zacznijmy od dość trywialnego stwierdzenia, że istnieją różne opcje. Jedną z ciekawszych opcji była decyzja Williama S. Burroughsa o zaprezentowaniu swojej popisowej sztuczki przed gronem swoich znajomych. Sztuczka polegała na trafieniu w przedmiot ustawiony na głowie jego żony. Tym razem się nie udało i pisarz trafił nieszczęśnicę w głowę. Dość niefortunne koleje losu.

Tym razem zajmijmy się opcjami w świecie finansów.

Czym jest Opcja? 

Jest to szczególny rodzaj umowy, który przekazuje swojemu właścicielowi prawo (ale nie obowiązek) kupna lub sprzedaży bazowego składnika aktywów lub instrumentu, po określonej cenie wykonania, w wybranym przez siebie okresie (zależnie od formy Opcji). 

Opcje są zazwyczaj nabywane w drodze zakupu, jako forma rekompensaty lub w ramach złożonej transakcji finansowej. Co oznacza, że Opcje są również formą aktywów i podlegają wycenie, którą wyznacza się na podstawie relacji między wartością aktywów/instrumentów bazowych (poprzez odniesienie do wartości rynkowej towaru lub papieru wartościowego w dniu wykupu Opcji), czasem do wygaśnięcia umowy, zmiennością rynku i innymi czynnikami. 

Opcje mogą być przedmiotem obrotu oraz spekulacji w ramach transakcji pozagiełdowych (OTC – over-the-counter) lub w ramach obrotu giełdowego (na żywo, na normalnych rynkach w formie standardowych kontraktów). Dla sprzedającego Opcje oznacza to, że posiada obowiązek zrealizowania transakcji (sprzedaży lub kupna), jeśli właściciel Opcji postanowi skorzystać z Opcji. 

Sprzedający może przyznać kupującemu Opcję w ramach innej transakcji, takiej jak emisja akcji lub w ramach pracowniczego programu motywacyjnego, w przeciwnym razie kupujący zapłaciłby sprzedającemu premię za tę Opcję. Opcja kupna byłaby zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy cena wykonania jest niższa od wartości rynkowej składnika aktywów/instrumentów bazowych, podczas gdy opcja sprzedaży byłaby zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy cena wykonania jest wyższa od wartości rynkowej. W przypadku wykonania Opcji kosztem nabywcy nabytego składnika aktywów jest cena wykonania powiększona o ewentualną premię. Gdy data wygaśnięcia opcji mija bez wykonania Opcji, Opcja wygasa, a kupujący przepuści premię na rzecz sprzedającego. W każdym razie premia jest dochodem dla sprzedającego i zwykle stratą kapitałową dla kupującego.

Właściciel Opcji może odsprzedać Opcję osobie trzeciej na rynku wtórnym, w ramach transakcji pozagiełdowej lub na giełdzie Opcji, w zależności od rodzaju Opcji. Cena rynkowa Opcji typu amerykańskiego zwykle jest zbliżona do ceny akcji bazowej, stanowiąc różnicę między ceną rynkową akcji, a ceną wykonania Opcji. Rzeczywista cena rynkowa Opcji może się zmieniać w zależności od wielu czynników, takich jak np. konieczność sprzedaży Opcji przez posiadacza Opcji, gdy zbliża się data wygaśnięcia i nie ma zasobów finansowych do wykonania Opcji, lub kupujący stara się zgromadzić duży pakiet Opcji. Posiadanie Opcji na ogół nie uprawnia posiadacza do jakichkolwiek praw związanych z bazowym aktywem, takich jak prawa głosu lub jakiekolwiek dochody z aktywów bazowych, takie jak dywidenda.

Historyczne zastosowania opcji

Kontrakty podobne do opcji były używane od czasów starożytnych. Pierwszym znanym nabywcą Opcji był starożytny grecki matematyk i filozof Tales z Miletu. Przewidział, że zbiory oliwek w pewnym sezonie będą większe niż zwykle, a poza sezonem nabył prawo do używania kilku tłoczni oliwek następnej wiosny. Kiedy nadeszła wiosna i zbiory oliwek były większe niż oczekiwano, skorzystał ze swoich opcji, a następnie wynajął prasy po znacznie wyższej cenie niż zapłacił za swoją „Opcję”.

Książka Confusion of Confusions z 1688 roku opisuje handel „opsies” na giełdzie w Amsterdamie, wyjaśniając, że „będzie tylko ograniczone ryzyko, podczas gdy zysk może przewyższyć wszystkie twoje wyobrażenia i nadzieje”.

W Londynie, opcje sprzedaży i „odmowy” (call) po raz pierwszy stały się dobrze znanymi instrumentami handlowymi w latach 90. XVII wieku, za panowania Wilhelma i Marii. Przywileje to były Opcje sprzedawane w dziewiętnastowiecznej Ameryce, przy czym zarówno opcje sprzedaży, jak i kupna były oferowane przez wyspecjalizowanych dealerów. Ich cena wykonania została ustalona po zaokrąglonej cenie rynkowej w dniu lub tygodniu zakupu opcji, a data wygaśnięcia przypadała na ogół trzy miesiące po zakupie. Nie były przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych.

Na rynku nieruchomości opcje kupna są od dawna wykorzystywane do gromadzenia dużych działek od różnych właścicieli; np. deweloper płaci za prawo do zakupu kilku sąsiednich działek, ale nie jest zobowiązany do zakupu tych działek i może tego nie robić, chyba że może kupić wszystkie działki z całej działki.

W branży filmowej producenci filmowi często kupują prawo – ale nie obowiązek – ekranizacji określonej książki lub scenariusza.

Banki dają potencjalnemu pożyczkobiorcy prawo – ale nie obowiązek – zaciągnięcia pożyczki w określonym czasie.

Wiele Opcji było tradycyjnie włączanych do kontraktów na obligacje. Na przykład wiele obligacji można zamienić na akcje zwykłe według uznania kupującego lub można je wykupić (odkupić) po określonych cenach według opcji emitenta. Kredytobiorcy hipoteczni od dawna mają możliwość wcześniejszej spłaty pożyczki, co odpowiada Opcjom na obligacje płatnym na żądanie.

Dowiedzieliśmy się czym są Opcje oraz poznaliśmy stojące za nimi tło historyczne. Przewidujemy również artykuł, w którym przyjrzymy się różnym strategiom, jakie możemy przyjąć przy kupnie w sprzedaży Opcji.

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Przemoc Seksualna a Przemoc w Rodzinie

O autorkach:

mgr Marta Płonecka absolwentka Psychologii Klinicznej oraz Psychologii Zdrowia i Rozwoju na Uniwersytecie SWPS, absolwentka Seksuologii Klinicznej na uniwersytecie SWPS, podwójnie certyfikowana Edukatorka Seksualna; naukowo zajmuje się zjawiskiem przemocy społecznej i systemowej oraz dehumanizacji; specjalistka w zakresie przemocy w rodzinie; pracowała jako konsultantka Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia” prowadzonego przez Stowarzyszenie na rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA); Psychoterapeutka w modalności Gestalt. Na co dzień pracuje gabinetowo indywidualnie oraz z parami a także prowadzi
warsztaty i szkolenia.

mgr Aleksandra Plewka – psycholog, seksuolog. Absolwentka wydziału Psychologii oraz studiów podyplomowych w zakresie seksuologii klinicznej Uniwersytetu SWPS w Warszawie, członek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Doświadczenie zdobywała w Poradni Seksuologii i Patologii Współżycia Szpitala Nowowiejskiego w Warszawie, Instytucie Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego oraz w Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy Niebieska Linia. Obecnie jest pracownikiem Kliniki Psychiatrii Sądowej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, gdzie pracuje z pacjentami przebywającymi w detencji. Zawodowo zajmuje się także wydawaniem opinii sądowo – psychologicznych i diagnozą psychologiczną. Prywatnie pracuje z pacjentami w podejściu skoncentrowanym na rozwiązaniach (solution focused therapy), aktualnie jest w trakcie 4 letniego szkolenia psychoterapeutycznego w podejściu integracyjnym.

Przemoc w rodzinie jest powszechnym problemem w Polsce. Każdego roku odnotowuje się kilkadziesiąt tysięcy potwierdzonych przypadków występowania przemocy w polskich rodzinach. W ciągu ostatnich 8 lat Polska Policja odnotowywała średnio 90 tysięcy Osób będących poszkodowanymi w wyniku doznawania przemocy domowej. Są to statystyki dotyczące prowadzenia procedury “Niebieskie Karty” przez instytucje w ramach systemu PPwR (https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/przemoc-w-rodzinie/50863,Przemoc-w-rodzinie.html) Zdecydowaną większość poszkodowanych stanowiły kobiety, w drugiej kolejności małoletni a najmniej liczną grupą poszkodowanych byli mężczyźni.

Z doświadczenia ekspertek i ekspertów wynika, że ogromna część przypadków przemocy domowej nie jest odnotowywana – Osoby boją się ujawniać przemoc. Wynika to, między innymi z tego, że zjawisko przemocy stanowi kulturowe tabu. Powszechnie wiadomo, że istnieje lecz nie mówi się o niej głośno. Do tego dochodzi aspekt akceptacji zachowań o charakterze przemocowym. Niestety, statystyki pokazują, że w naszym kraju rośnie tolerancja na przemoc. W społeczeństwie istnieją silnie zakorzenione stereotypy na temat Osób doznających przemocy domowej – często dochodzi do zjawiska wtórnej wiktymizacji, czyli obarczania winą za przemoc Osobę, która jest krzywdzona. Jest to zjawisko silnie powiązane z płcią poszkodowanych. Stereotypy na temat kobiecości działają na niekorzyść w kontekście ryzyka doznania przemocy domowej. Kobietę łatwiej jest obwinić, nie dowierzać jej, sprowadzić jej cierpienie do nadmiernej emocjonalności itp.

Kobiety o wiele częściej niż mężczyźni i małoletni doznają również przemocy seksualnej. W połączeniu z czynnikami ryzyka doznania przemocy domowej, kobiety są silnie zagrożone tym, że, jeżeli dojdzie do ich krzywdy psychicznej, fizycznej czy ekonomicznej w obszarze ich własnej rodziny, to mogą też zostać skrzywdzone seksualnie.

Przemoc seksualna wobec mężczyzn i chłopców natomiast jest zjawiskiem, które do tej pory pozostawało marginalizowane, głównie ze względu na to, że doświadczanie przemocy w ogóle, było stereotypowo częściej przypisywane kobietom. Mężczyźni również mogą doznawać przemocy seksualnej, czego dowodem są prowadzone od ponad dekady badania naukowe w tym obszarze. Zjawisko to jest jednak niedoszacowane głównie ze względu na to, że mężczyźni w obawie przed wyśmianiem obawiają się zgłaszać przemoc seksualną odpowiednim służbom.

Co to jest przemoc seksualna?

O przemocy seksualnej mówimy w sytuacji, kiedy dojdzie do aktywności seksualnej lub okołoseksualnej bez świadomie wyrażonej zgody danej Osoby na tę aktywność. Taka zgoda powinna zawierać element informacyjny – Osoba musi wiedzieć na co się zgadza; musi być podejmowana w warunkach swobody i dobrowolności oraz z możliwością wycofania zgody na aktywność w każdym momencie; musi być podejmowana w przytomnym stanie świadomości – bez wpływu substancji psychoaktywnych; musi być wyrażona entuzjastycznie i wprost – należy pamiętać, że milczenie lub niewyraźne potakiwanie nie jest zgodą.

Warto również wiedzieć, że czynności seksualne dzieli się na te “z dotykiem” i “bez dotyku”, czyli takie, które zachodzą w bezpośrednim kontakcie fizycznym z daną Osobą (np. dotyk, pocałunek, kontakt genitalny); w pośrednim kontakcie z daną Osobą (obnażanie się bez zgody danej Osoby) w kontakcie werbalnym (np . składanie propozycji, komentowanie ciała,) lub za pośrednictwem Internetu (np. wysyłanie wiadomości lub obrazów o treści erotycznej lub publikowanie treści z wizerunkiem danej Osoby). Także wyszydzanie sprawności seksualnej, faktu masturbowania się, używania gadżetów erotycznych czy sposobów wyrażania swojej seksualności odmiennie od ogólnospołecznej normy jest elementem tego rodzaju przemocy.

Przemoc seksualna jest wyjątkowa również dlatego, że trauma (uraz psychosomatyczny) powstały w wyniku doznania przemocy seksualnej jest szczególnie głęboki. Przemoc seksualna to przełamanie granic psychicznych ale też granic intymności i poczucia, że ciało jest przestrzenią prywatną. Utrata kontroli nad własną seksualnością w wyniku tego, że ktoś inny siłą nadużyje tej przestrzeni pozostawia głębokie rany emocjonalne ale również takie które angażują układ nerwowy. W wyniku przemocy seksualnej może dojść do rozwinięcia się zaburzeń psychicznych, psychosomatycznych czy seksualnych. Warto zauważyć też, że jeśli przemocy doznaje Osoba niepełnoletnia albo dziecko, trauma będzie głębsza i trudniejsza do leczenia.

Przemoc w rodzinie

Przemoc w rodzinie jest sytuacją, w której jeden z członków rodziny (w świetle rozumienia prawnego zjawiska rodziny) dopuszcza się wobec drugiego zachowań o charakterze przemocowym, czyli wymusza zaspokojenie swoich potrzeb (np. szacunku czy spokoju) za pomocą przewagi (np. fizycznej, psychicznej, społecznej czy ekonomicznej) kosztem cudzego cierpienia i zasobów danej Osoby. Zjawisko przemocy charakteryzuje się efektem snow ball – z czasem nasila się i narasta jego skala. Osoba, która zastosowała przemoc i nie spotkała się z konsekwencjami może stosować ją coraz częściej i coraz więcej korzyści z niej czerpać. Może też czuć bezkarność.

Mechanizmy zwiększające ryzyko występowania przemocy seksualnej w rodzinie dotkniętej problemem przemocy. Często, w wyniku rozwijania się przemocowych relacji w danej rodzinie dochodzi do nadużyć seksualnych. Dzieje się tak dlatego, że w momencie przełamywania psychicznych granic drugiej Osoby lub fizycznych granic, ta Osoba ma coraz mniej siły na swoją obronę, a Osoba, która przemoc stosuje ma coraz więcej poczucia pewności siebie i czuje większą władzę and drugą Osobą. Przykładem może być sytuacja, w której przemoc w danej rodzinie zaczyna się od przemocy psychicznej (np. obrażanie, poniżanie) a potem dochodzi do przemocy ekonomicznej (np. ograniczanie dostępu do pieniędzy, zabieranie własności prywatnej); fizycznej (np. plucie, zamykanie w pokoju, popychanie, uderzanie) i seksualnej (np. dotykanie, wymuszanie stosunków seksualnych).

Rodzina dotknięta problemem przemocy domowej to rodzina, w której nie istnieją zdrowe granice, szacunek czy podmiotowe traktowanie. Na skutek dysproporcji sił budzi się podział władzy w danej rodzinie – jedne Osoby mają tej władzy więcej i decydują o innych – o ich losie, o ich ciałach.

Czynnikiem, który w dużym stopniu przyczynia się do ochrony Osób przed przemocą seksualną jest właściwa edukacja w tym zakresie, przeciwdziałająca wytwarzaniu się szkodliwych stereotypów. W Polskim społeczeństwie, przy małej świadomości na temat zdrowia seksualnego i granic cielesności, popularnym stereotypem silnie oddziałującym na przemoc jest ten, w którym kobieta w małżeństwie staje się własnością męża, który ma prawo dysponować jej ciałem. Dochodzi zatem do pewnej normatywizacji przemocy seksualnej, bo w wielu interwencjach domowych w związku z przemocą, tzw. gwałt w małżeństwie nie jest odnotowywany, przez uznanie stosunków seksualnych za małżeński obowiązek. Warto zauważyć, że o ile ten problem jest stopniowo nagłaśniany, to w parach nieheteronormatywnych nadal pozostaje tabu.

Zjawisko kultury gwałtu (normalizacji przemocy seksualnej) współgra z tabuizacją przemocy domowej i w efekcie bardzo mało przypadków naruszeń sfery seksualnej jest zgłaszanych w obszarze przemocy domowej. Statystyki pokazują, że przemoc seksualna w przemocy domowej stanowi mały odsetek, jednak w praktyce ogromna część przemocy domowej zawiera aspekt naruszeń seksualnych a przemoc seksualna najczęściej zachodzi wewnątrz rodziny. To mit, że największe ryzyko przemocy seksualnej dotyczy przestrzeni publicznych takich jak parki czy ulica – najczęściej do tej przemocy dochodzi w obszarze relacji partnerskich czy małżeńskich. Można o tym poczytać między innymi w raporcie Fundacji STER.

Prawo dotyczące przemocy w rodzinie a prawo dotyczące przemocy seksualnej

Na wstępie warto odnotować, że regulacje prawne dotyczące przemocy w Polsce odnotowują jej seksualny rodzaj, jednak jest on relatywnie mało doprecyzowany. W Kodeksie Karnym i Kodeksie Cywilnym przepisy prawne związane z przemocą i przejawami przemocy seksualnej pozostają odrębne. Znajdziemy tam paragrafy dotyczące zgwałceń, nadużyć, zachowań o charakterze pedofilnym oraz pornografii z udziałem nieletnich. Znęcanie się nad rodziną jest ujęte w ramach art 207 KK, podczas gdy przejawy przemocy seksualnej znajdują się w rozdziale dot. przestępstw przeciwko wolności seksualnej i stanowią odrębny zbiór przepisów. Obnażanie się bez zgody jest natomiast nie przestępstwem, a wykroczeniem, o ile nie dotyczy osób poniżej 15 r.ż.

Zmiany w prawie, jakie zaszły w obszarze przepisów związanych ze stosowaniem przemocy
i obowiązków służb w tym zakresie adresuje przyjęta w 2020 roku ustawa antyprzemocowa.
W porównaniu z ustawą z 2005 roku daje ona służbom możliwość nałożenia i egzekucji nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego lokum przez osobę stosującą przemoc i jej zakaz zbliżania do osób pokrzywdzonych. Te z kolei mają prawo do otrzymania pomocy psychologicznej i prawnej. W obszarze związanym ze zgłaszaniem przemocy służby mają obowiązek rozpatrzeć zgłoszenie nie tylko od osoby doświadczającej przemocy, ale od każdej, która jest takiej przemocy świadkiem. Ma to na celu w szczególności ochronę dzieci i osób starszych jako grup szczególnie wysokiego ryzyka, które często nie są w stanie poprosić o pomoc. Ten zapis jest jednak niezmiernie istotny w ogóle, biorąc pod uwagę fakt, że eskalacja przemocy i jej długoletniość bierze się w dużej mierze z braku zgłaszania tego faktu.

Co robić w przypadku przemocy seksualnej krok po kroku plus zabezpieczenie materiału genetycznego

W przypadku przemocy seksualnej liczy się szybka reakcja. Należy jak najszybciej skontaktować się ze służbami działającymi w ramach Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Osoba pokrzywdzona musi zostać natychmiast zaopiekowana, aby:

→ uświadomić skrzywdzoną Osobę o tym, że to, co się stało, było przemocą i nikt nie powinien jej tak krzywdzić. W polskiej kulturze panuje normatywizacja przemocy i brak wiedzy na temat tego zjawiska;
→ Osoba została poinformowana o swoich prawach;
→ Osoba została poinformowana o zagrożeniu zakażenia infekcjami przenoszonymi drogą płciową (ang. STI) oraz ryzyku zajścia w niechcianą ciąże. W razie potrzeby należy zapewnić Osobie dostęp do antykoncepcji awaryjnej (Pigułka PO) oraz do leków poekspozycyjnych z obszaru profilaktyki zakażenia wirusem HIV (PEP);
→ Osoba nie czuła, że jest sama. Poczucie samotności sprzyja ryzyku zagrożenia życia lub zdrowia Osoby. Zapewnienie wsparcia jest oznaką solidarności, która jest potrzebna dla przywrócenia równowagi po przemocy;
→ służby mogły zebrać materiał dowodowy w postaci ubrań, nagrań czy śladów materiału biologicznego. To ważne i trudne jednocześnie, ponieważ naturalnym odruchem po doznaniu przemocy seksualnej jest doświadczanie wstrętu – a co za tym idzie – potrzeba wyrzucenia danych ubrań czy przedmiotów kojarzących się z aktem przemocy oraz umycie się;
→ uniknąć wtórnej wiktymizacji, czyli sytuacji, w której Osoba skrzywdzona seksualnie usłyszy, że to jej wina, zasłużyła na to i jej się to należało;
→ zapewnić w razie potrzeby pomoc medyczną lub hospitalizację.

Jak reagować na przemoc seksualną?

W przypadku bycia świadkinią czy świadkiem przemocy seksualnej – reaguj! Szczególnie w przypadku podejrzenia o przemoc seksualną wobec nieletnich – powiadom policję jak najszybciej.

Twoja reakcja może przerwać błędne koło przemocy i uratować komuś życie i zdrowie. Przemoc seksualna, która wydarza się chronicznie może powodować poważne zaburzenia psychiczne a z czasem może prowadzić do prób samobójczych czy udanego zamachu samobójczego.

Oprócz tego bardzo potrzebna jest OBECNOŚĆ. Jeśli to możliwe – bądź ze skrzywdzoną Osobą, nie oceniaj, nie doradzaj, po prostu staraj się towarzyszyć w cierpieniu. To bardzo ważne, by skrzywdzona Osoba miała wsparcie emocjonalne i społeczne.

O przemocy seksualnej należy mówić głośno – przełamywać społeczne tabu. Przemoc seksualna jest zjawiskiem powszechnym i warto działać na rzecz zmiany społecznej w tym obszarze.

Jak wygląda procedura postępowania w przypadku przemocy seksualnej?

Polska policja jest zobowiązana do przyjęcia zgłoszenia o przemocy seksualnej przy zapewnieniu godności i poufności. Zapewnić pokrzywdzonej Osobie oddzielne pomieszczenie do składania zeznań i funkcjonariusza tej samej płci co Osoba pokrzywdzona do zbierania zeznań. Zeznanie powinno dotyczyć najważniejszych faktów, by ograniczyć cierpienie spowodowane opowiadaniem o traumatycznym wydarzeniu.

Ponadto, policja powinna zapewnić pokrzywdzonej Osobie transport do placówki medycznej; udostępnić wykaz placówek zajmujących się wsparciem (psychologicznym, prawnym); umożliwić kontakt z najbliższym ośrodkiem prowadzącym wsparcie psychologiczne dla Osób pokrzywdzonych przemocą; zapewnić dostęp do środków higieny i ubrań zastępczych w celu umycia się i przebrania po zebraniu dowodów przestępstwa; udzielić informacji o ryzyku zakażenia się infekcjami i wirusami oraz zajścia w ciążę, o prawach osoby pokrzywdzonej.

W kontakcie z lekarzem Osoba pokrzywdzona powinna zostać poinformowana o swoich prawach; uzyskać wyczerpujące odpowiedzi na temat swojego stanu zdrowia; otrzymać pomoc medyczną; otrzymać informacje o przeciwdziałaniu infekcji, wirusów oraz zajścia w ciążę oraz uzyskać skierowanie do specjalistycznych placówek. Lekarz/lekarka powinien/powinna zebrać ślady przestępstwa i przekazać je policji przy informowaniu służb o przemocy seksualnej.

Jeśli Osoba pokrzywdzona nie ukończyła 15 r. ż., to przy przesłuchaniu sądowym musi towarzyszyć jej biegły psycholog. Dzieci powinny być przesłuchiwane tylko raz, a przesłuchanie powinno być przeprowadzone w obecności prawnego opiekuna dziecka, o ile nie jest on oskarżony o przemoc wobec niego.

Gdzie szukać pomocy?

  • Pogotowie Niebieska Linia – 800 120 002 – 24/4 (dyżury psychologiczne w j. polskim, j. polskim migowym, j. angielskim i j. rosyjskim, dyżury prawne)
  • Fundacja Feminoteka
  • Centrum Praw Kobiet
  • Sex Work Polska
  • Fundacja STER
  • Punkt konsultacyjny HIV/ADIS (www.chmielna4.pl/index.php/pep-menu)

!!! Warto zapoznać się z Raportem opublikowanym przez Fundację STER
o przemocy seksualnej. Darmowy pdf do pobrania pod linkiem:

http://www.fundacjaster.org.pl/upload/Raport-STERu-do-netu.pdf

→ Zobacz inne artykuły z cyklu Prawo a Przemoc w Rodzinie:

System Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie

Kto ma obowiązek reagować na przemoc w rodzinie

Odwiedź autorkę: www.martaplonecka.pl lub fb/martaplonecka

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.