Opcje w świecie finansów

Zacznijmy od dość trywialnego stwierdzenia, że istnieją różne opcje. Jedną z ciekawszych opcji była decyzja Williama S. Burroughsa o zaprezentowaniu swojej popisowej sztuczki przed gronem swoich znajomych. Sztuczka polegała na trafieniu w przedmiot ustawiony na głowie jego żony. Tym razem się nie udało i pisarz trafił nieszczęśnicę w głowę. Dość niefortunne koleje losu.

Tym razem zajmijmy się opcjami w świecie finansów.

Czym jest Opcja? 

Jest to szczególny rodzaj umowy, który przekazuje swojemu właścicielowi prawo (ale nie obowiązek) kupna lub sprzedaży bazowego składnika aktywów lub instrumentu, po określonej cenie wykonania, w wybranym przez siebie okresie (zależnie od formy Opcji). 

Opcje są zazwyczaj nabywane w drodze zakupu, jako forma rekompensaty lub w ramach złożonej transakcji finansowej. Co oznacza, że Opcje są również formą aktywów i podlegają wycenie, którą wyznacza się na podstawie relacji między wartością aktywów/instrumentów bazowych (poprzez odniesienie do wartości rynkowej towaru lub papieru wartościowego w dniu wykupu Opcji), czasem do wygaśnięcia umowy, zmiennością rynku i innymi czynnikami. 

Opcje mogą być przedmiotem obrotu oraz spekulacji w ramach transakcji pozagiełdowych (OTC – over-the-counter) lub w ramach obrotu giełdowego (na żywo, na normalnych rynkach w formie standardowych kontraktów). Dla sprzedającego Opcje oznacza to, że posiada obowiązek zrealizowania transakcji (sprzedaży lub kupna), jeśli właściciel Opcji postanowi skorzystać z Opcji. 

Sprzedający może przyznać kupującemu Opcję w ramach innej transakcji, takiej jak emisja akcji lub w ramach pracowniczego programu motywacyjnego, w przeciwnym razie kupujący zapłaciłby sprzedającemu premię za tę Opcję. Opcja kupna byłaby zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy cena wykonania jest niższa od wartości rynkowej składnika aktywów/instrumentów bazowych, podczas gdy opcja sprzedaży byłaby zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy cena wykonania jest wyższa od wartości rynkowej. W przypadku wykonania Opcji kosztem nabywcy nabytego składnika aktywów jest cena wykonania powiększona o ewentualną premię. Gdy data wygaśnięcia opcji mija bez wykonania Opcji, Opcja wygasa, a kupujący przepuści premię na rzecz sprzedającego. W każdym razie premia jest dochodem dla sprzedającego i zwykle stratą kapitałową dla kupującego.

Właściciel Opcji może odsprzedać Opcję osobie trzeciej na rynku wtórnym, w ramach transakcji pozagiełdowej lub na giełdzie Opcji, w zależności od rodzaju Opcji. Cena rynkowa Opcji typu amerykańskiego zwykle jest zbliżona do ceny akcji bazowej, stanowiąc różnicę między ceną rynkową akcji, a ceną wykonania Opcji. Rzeczywista cena rynkowa Opcji może się zmieniać w zależności od wielu czynników, takich jak np. konieczność sprzedaży Opcji przez posiadacza Opcji, gdy zbliża się data wygaśnięcia i nie ma zasobów finansowych do wykonania Opcji, lub kupujący stara się zgromadzić duży pakiet Opcji. Posiadanie Opcji na ogół nie uprawnia posiadacza do jakichkolwiek praw związanych z bazowym aktywem, takich jak prawa głosu lub jakiekolwiek dochody z aktywów bazowych, takie jak dywidenda.

Historyczne zastosowania opcji

Kontrakty podobne do opcji były używane od czasów starożytnych. Pierwszym znanym nabywcą Opcji był starożytny grecki matematyk i filozof Tales z Miletu. Przewidział, że zbiory oliwek w pewnym sezonie będą większe niż zwykle, a poza sezonem nabył prawo do używania kilku tłoczni oliwek następnej wiosny. Kiedy nadeszła wiosna i zbiory oliwek były większe niż oczekiwano, skorzystał ze swoich opcji, a następnie wynajął prasy po znacznie wyższej cenie niż zapłacił za swoją „Opcję”.

Książka Confusion of Confusions z 1688 roku opisuje handel „opsies” na giełdzie w Amsterdamie, wyjaśniając, że „będzie tylko ograniczone ryzyko, podczas gdy zysk może przewyższyć wszystkie twoje wyobrażenia i nadzieje”.

W Londynie, opcje sprzedaży i „odmowy” (call) po raz pierwszy stały się dobrze znanymi instrumentami handlowymi w latach 90. XVII wieku, za panowania Wilhelma i Marii. Przywileje to były Opcje sprzedawane w dziewiętnastowiecznej Ameryce, przy czym zarówno opcje sprzedaży, jak i kupna były oferowane przez wyspecjalizowanych dealerów. Ich cena wykonania została ustalona po zaokrąglonej cenie rynkowej w dniu lub tygodniu zakupu opcji, a data wygaśnięcia przypadała na ogół trzy miesiące po zakupie. Nie były przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych.

Na rynku nieruchomości opcje kupna są od dawna wykorzystywane do gromadzenia dużych działek od różnych właścicieli; np. deweloper płaci za prawo do zakupu kilku sąsiednich działek, ale nie jest zobowiązany do zakupu tych działek i może tego nie robić, chyba że może kupić wszystkie działki z całej działki.

W branży filmowej producenci filmowi często kupują prawo – ale nie obowiązek – ekranizacji określonej książki lub scenariusza.

Banki dają potencjalnemu pożyczkobiorcy prawo – ale nie obowiązek – zaciągnięcia pożyczki w określonym czasie.

Wiele Opcji było tradycyjnie włączanych do kontraktów na obligacje. Na przykład wiele obligacji można zamienić na akcje zwykłe według uznania kupującego lub można je wykupić (odkupić) po określonych cenach według opcji emitenta. Kredytobiorcy hipoteczni od dawna mają możliwość wcześniejszej spłaty pożyczki, co odpowiada Opcjom na obligacje płatnym na żądanie.

Dowiedzieliśmy się czym są Opcje oraz poznaliśmy stojące za nimi tło historyczne. Przewidujemy również artykuł, w którym przyjrzymy się różnym strategiom, jakie możemy przyjąć przy kupnie w sprzedaży Opcji.

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

You Might Also Like