Najpopularniejsze kryptowaluty

Kryptowaluty – inwestycyjny rollercoaster dla ludzi o mocnych nerwach. Możesz mieć portfel zasobny, możesz zainwestować grosze, progu wejścia nie ma. Możesz zarobić i stracić fortunę w mgnieniu oka.

Zapraszamy na małą dawkę analizy fundamentalnej kilku ciekawych kryptowalut.

Trudno znaleźć inny wehikuł inwestycyjny o aż takiej lotności (volatility), jeżeli słyszeliście o czymś innym co dziennie zmienia swoją wartość średnio o około 6-12%, miesięcznie o 40% a rocznie o 15%, dajcie nam znać w komentarzach.

Uwaga: Bądźcie ostrzeżeni, drodzy czytelnicy, giełda to miecz obosieczny, obarczony poważnym ryzykiem dla Waszych finansów oraz zdrowia psychicznego. Nie ma żadnej gwarancji, że jakiekolwiek zainwestowane pieniądze uda Wam się odzyskać. Czytacie ten artykuł na własną odpowiedzialność.

Pamiętajcie również, że giełda nie jest grą o sumie zerowej.

Kryptowaluty ze swoją niesamowitą lotnością kuszą i uwodzą szybkimi zyskami. Lubicie daytrading (a co powiecie na transakcje godzinowe)? Czy preferujecie inwestycje długoterminowe? Może wierzycie w wolny, niezależny pieniądz?

Na pewno słyszeliście już o cyklach koniunkturalnych, analizie technicznej, analizie fundamentalnej, słowa takie jak świeczki, flagi, fraktale, podwójne dna, płaskowyże, rynki byka i niedźwiedzia, to dla Was chleb powszedni. Jeżeli nie, to niebawem napiszemy o tym artykuł.

Jeżeli nie, to uważajcie, inwestując w krypto wstępujecie na bardzo grząski grunt w bardzo mglistym otoczeniu. Jeżeli macie słabe nerwy i niską samokontrolę, tendencję do uzależnienia od adrenaliny, hazardu, uważajcie, ekstremalne fluktuacje stanu Waszego konta mogą doprowadzić Was do uzależnienia lub załamania psychicznego.

W tej odsłonie cyklu poznamy największe i najciekawsze kryptowaluty o olbrzymim potencjale inwestycyjnym, największych wolumenach obrotu. Te które zyskały renomę i/lub rozpoznawalność.

BITCOIN – XTB CYFROWE ZŁOTO – Pierwsza i najbardziej znana z kryptowalut.

Rozpoznawalna do tego stopnia że ludzie czasem referują do kryptowalut jako Bitcoinów w rozmowach z ludźmi spoza tego specyficznego światka inwestycyjnego. Krążą o niej legendy i baśnie. Krążą historie o ludziach, którzy włożyli w Bitcoiny grosze i żyją teraz na złotych górach. Krążą również mrożące krew w żyłach historie ludzi, którzy zainwestowali olbrzymie pieniądze i stracili oszczędności swojego życia.

Bitcoin pojawił się jakby znikąd. Wyłonił się z głębi Internetu. Nieznany haker bądź grupa ludzi podpisany/i pseudonimem Satoshi Nakamoto, ogłosił ciekawą koncepcję internetowego pieniądza, który miał dać ludziom wolność i niezależność od typowych systemów finansowych, obiecywał anonimowość, która miała chronić przed uciskiem w krajach obarczonych totalitaryzmem. Pierwotnie zainteresowanie zyskała głównie w społeczności około-hakerskiej i wśród ludzi idealizujących wizję wolnego pieniądza. Jako pierwsza kryptowaluta miała swój debiut w 2008 roku i koszt jednego Bitcoina był równy jednemu dolarowi amerykańskiemu. Wartość Bitcoina przez długi czas rozwijała się bardzo powoli i było wielu sceptyków wieszczących rychły koniec istnienia cyfrowej monety.

Po dziś dzień sceptyczne nastawienie wydaje się bardzo powszechne, wręcz niezmienne, a kryptowaluty wydają się kwitnąć w najlepsze.

Bitcoin na początku wydawał się wielką zagadką, doszukiwano się luk w bespieczeństwie systemu, który, o dziwo, okazywał się bardzo odporny na wszelkie próby hakerskiej manipulacji. Przez kilka lat spokojnie nabierał wartości i rodził w głowach ludzi nieodmienne odczucie, „Gdybym ja tak wtedy zainwestował, a teraz to już nie wiem czy warto”. To odczucie wydaje się być równie stabilnym i nieodzownym elementem świata kryptowalut jak ciągły sceptycyzm.

Wartość Bitcoina rosła dosyć stabilnie i nieprzerwanie aż do 1 sierpnia 2017 roku kiedy nastąpił rozłam. W związku ze wzrostem zapotrzebowania na moc przerobową sieci wynikającą z ogromnego obciążenia transakcjami i pewne ograniczenia wynikające ze starzejącej się nieelastycznej struktury systemu powstał Bitcoin Cash, zmodyfikowana wersja Bitcoina, posiadająca pewne ciekawe usprawnienia. Sieć się podzieliła. Spowodowało to spore zamieszanie i zachwianie zaufania do kryptowalut. Jednak stary zaufany Bitcoin utrzymał większość swojej wartości i, co więcej, rósł dalej przekraczając kolejne wyobrażenia, rozpalając tysiące umysłów, sprawiając że kryptowalutami zaczęli się na wielką skalę interesować ludzie nie mający nic wspólnego z inwestycjami giełdowymi. Ludzie wydawali każde pieniądze by kupić choć troszkę kryptowaluty, pompując wartość Bitcoina do szalonych $19 891 dolarów amerykańskich 17 grudnia 2017. I wtedy przyszedł krach. Warte odnotowania może być to, że tuż przedtem giełdy po raz pierwszy udostępniły profesjonalnym inwestorom potężne narzędzie – kontrakt na różnicę (CFD).

5 lutego 2018 roku kurs wynosił już tylko $4 700 USD. W 2018 roku kurs XTB spadł o 80%, odbijając się na poziomie $2 775 USD. Od tego czasu wiele się wydarzyło. Obecnie (22.10.2020) kurs zbliża się znów do poziomu psychologicznej bariery $12 000 USD, czy tym razem przekroczy linię oporu i poszybuje w stronę nowego szczytu szczytów?

Warto wspomnieć, że sieć Bitcoin jest utrzymywana przez zdecentralizowane sieci niezależnych komputerów, które incentywizowane są przez tzw. wydobycie (mining) kryptowaluty. Oznacza to ciągle zwiększającą się ilość w obiegu, produkcja nowych monet jest jednak nieduża, stale zmniejszająca się i dążąca do zera (stanie się to w 2140 roku, po tym czasie sieć będzie utrzymywana tylko z opłat transakcyjnych) w związku z tym waluta ta ma charakter deflacyjny.

BITCOIN CASH – BCH – Odmiana Bitcoina, oparta na architekturze Bitcoina, nie aż tak popularna jak jej poprzednik, aczkolwiek o fenomenalnym potencjale inwestycyjnym dla tych, którzy lubią ostrą jazdę bez trzymanki, kurs niezwykle lotny potrafi zmieniać się z minuty na minutę, daje możliwość otwierania niezmiernie szybkich i bardzo lukratywnych kilkuminutowych transakcji.

Powodem stworzenia Bitcoin Cash był rozłam między programistami rozwijającymi projekt Bitcoina, których część uważała, że z biegiem czasu, z powodu technicznych ograniczeń co do ilości transakcji, którą użytkownicy mogą wykonać w jednostce czasu, ich ciągle rosnący koszt sprawił, że bitcoin przestał realizować wizję bycia walutą codziennego użytku, zawartą w manifeście Bitcoina, a stał się tylko aktywem spekulacyjnym. Twórcy Bitcoin Cash spodziewali się, że większość użytkowników sieci przerzuci się na ich udoskonaloną wersję kryptomonety i BCH zmarginalizuje stary wysłużony Bitcoin. Tak się jednak nie stało.

ETHEREUM – ETH – druga największa kryptowaluta. Pomysł utworzenia Ethereum powstał dzięki Vitalikowi Buterinowi i kilku jego współpracownikom. Z założenia miało to być znacznie więcej niż tylko kryptowaluta. Ethereum to Zdecentralizowana platforma mogąca pełnić wiele różnorodnych funkcji, Używająca mocy obliczeniowej sieci ETH do pełnienia różnorodnej funkcjonalności za wykonanie której wymieniane są tokeny, zwane Etherami. Oznacza to że można tworzyć różnorodne usługi opłacane przy pomocy ETH. Wizja ta realizowana jest poprzez Smart Contracts.

Wprowadzenie Smart kontraktów i tzw. „drugiej warstwy” (wyniesieniem części transakcji poza protokół blockchain) pozwoliło na zwiększenie szybkości i użyteczności platformy względem Bitcoina, sprawiając, że jest częściej stosowanym środkiem płatniczym.

Debiut miał miejsce od 22 lipca do 2 września 2014 r. Tokeny sprzedawane były za BTC, od inwestorów udało się uzyskać ponad 31,5 tys. BTC, wartych wówczas ok. 14 mln dolarów.

Należy wspomnieć że Ethereum tak jak i wiele innych Altcoinów (alternatywnych do bitcoina krypto monet) posiada zabezpieczenie części swoich aktywów w Bitcoinach co czyni je do pewnego stopnia zależnymi od kursu samego Bitcoina, tzn. zmiana kursu Bitcoina wywiera wpływ na kurs innych walut.

25 października 2016 r. doszło do podziału sieci w związku z atakiem hakerskim który unaocznił pewne problemy z bezpieczeństwem protokołu kryptowaluty, spowodowało to wytworzenie 3,6 miliarda dodatkowych Etherów na koncie hackera. To z kolei spowodowało poważny rozłam w społeczności Ethereum, Niebezpieczny błąd szybko naprawiono, jednak unaocznił on inny problem – ideologiczny. Z założenia kryptowaluty miały być niezależnie, niekontrolowane, zdecentralizowane. Znaczna część ludzi czuła się zwyczajnie okradziona przez hackera i domagała się unieważnienia ataku. Druga część domagała się przyznania hackerowi prawa do zatrzymania wygenerowanej błędem w kodzie kryptowaluty. Spowodowało to podział sieci na 2 niezależne. Ethereum, to ideologiczne i wolnościowe, uznające prawa hackera stało się Ethereum Classic. Nowe Ethereum nazwano po prostu Ethereum. Na chwilę obecną ETH Classic ma marginalną wartość i znaczenie. Daje to do myślenia w kwestii ideologicznego myślenia o kryptowalutach jako niezależnym środku płatniczym pozbawionym kontroli, oraz do realnego podejścia ludzi do pieniędzy. Jak to mawiają Anglicy ”Put your money where your mouth is.”.

TETHER – USDT – Ciemna chmura w świecie kryptowalut. Był pierwszym stablecoinem. A przynajmniej to obiecywał. Wartość Thetera miała być zawsze równa wartości dolara. Miał być bezpieczną ostoją w szaleńczo zmieniających się kursach kryptowalut. Tak miało być. A wyszło jak wyszło.

USDT jest scentralizowanym tokenem emitowanym przez prywatną firmę Tether Ltd. w wielomilionowych transzach, które w głównej mierze trafiają na giełdy kryptowalut. Założenie miało być takie, by pozwolić ludziom płacić w USD przy użyciu technologii kryptowalut. Na stronie Thethera było przez wiele lat napisane że „1 Tether USDT zawsze będzie miał pokrycie w 1 Dolarze USD”. Już nie jest.

Na chwilę obecną toczy się śledztwo w amerykańskich sądach najwyższych związane z wieloma manipulacjami finansowymi które wydarzyły się w świecie Tethera. Tether był sekretnie powiązany z giełdą Bitfindex. Jest oskarżony o odpływ pieniędzy do rajów podatkowych, USDT był wielokrotnie oskarżany nie tylko o sztuczne „nadmuchiwanie” rynku tokenami bez potwierdzonego pokrycia w dolarze, ale także o manipulowaniem cenami innych kryptowalut, w tym Bitcoina i największych altcoinów. Bądźcie bardzo ostrożni, kiedy pojawi się słowo Thether w okolicy Waszego portfela inwestycyjnego. Nie ma pewności czy, i jak długo ta waluta pozostanie respektowana na giełdach wymiany i w amerykańskim prawie.

MONERO – XMR – kryptowaluta stworzona w kwietniu 2014 roku, skoncentrowana na decentralizacji oraz zapewnianiu użytkownikom wysokiego poziomu prywatności. Jeżeli słyszeliście o tym, że kryptowaluty są anonimowe to dobrze słyszeliście. I źle słyszeliście. To, że adresy nie mają przypisanych nazwisk, nie znaczy, że nie da się ustalić skąd i dokąd były wysyłane pieniądze, jeżeli słyszeliście kiedyś o silkroadzie, to wiecie, jak to się skończyło. Praktycznie wszystkie waluty poza Monero zapewniają zupełną transparentność przelewów. Monero zapewnia transparentność stanów kont portfeli, ale wszystkie transfery są niejawne. Oprócz tego monero jest wydobywane przy użyciu mocy zwykłych procesorów, a nie drogich kart graficznych, co wspiera decentralizację.

TEZOS – XTZ – Domyślnie Tezos ma stać się platformą, która samoczynnie w zdecentralizowany sposób wprowadza udoskonalenia w swojej strukturze i ewoluuje. Jednak ta bazowana na oryginalnym, autorskim protokole kryptowaluta swoje początki przeżyła dość ciężko. Pomimo niezwykle udanego debiutu w lipcu 2017 roku (zebrano 232mln USD), miała poważne problemy z wdrożeniem prac rozwojowych w terminie i kilkukrotnie terminy przekładano, przez dłuższy czas nie mogła też zagościć na którejkolwiek z giełd. Ostatecznie weszła na rynek w 2018 roku. W tym krótkim zestawieniu jest to zatem moneta najmłodsza. Tezos jako jedyna na chwilę obecną w tym zestawieniu kryptomoneta obsługuje proof of stake, alternatywną do wydobywania (mining proof of work) metodę uwierzytelniania transakcji, która pozwala na generowanie monet ze składania ich na kontach na dłuższy czas. W praktyce oznacza to bardzo korzystną formę długoterminowej lokaty kapitału z oprocentowaniem około 6% w skali roku.

Poznaliśmy zatem pobieżnie kilka największych kryptowalut dostępnych na największych giełdach wymiany kryptowalut. Następnym razem opowiemy więc o samych giełdach, wymianie par kryptowalutowych oraz par waluta-kryptowaluta, pokażemy również kilka ciekawych narzędzi, które pozwolą nam na obserwację i analizę sytuacji na kryptowalutowym rynku. Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Kryptowaluty – innowacyjna alternatywa dla walut FIAT czy bezsens szyty na miarę naszych czasów?

W dzisiejszych niespokojnych czasach jak bumerang wraca zainteresowanie tematem kryptowalut i nie ma się co temu dziwić, w momentach spowalniającej koniunktury i nawracających kryzysów szukamy alternatywnych sposobów lokowania kapitału, bezpiecznych przystani, czy nowych sposobów inwestowania. Temat głośny i medialny, jakbyśmy znów odkryli koło, kręci się w kółko kusząc tajemniczością, szybkim łatwym zyskiem, strasząc nieprzewidywalnością i potencjałem spekulacyjnym wielu młodych i doświadczonych inwestorów, okraszone romantycznym wybawieniem od regulowanych rynków walutowych, wizją niezależności i obiecanej anonimowości. Obiecanej ale czy prawdziwej? Gdy w eterze co i rusz rozbrzmiewają słowa Bitcoin, blockchain, warto rzucić trochę światła na temat kryptowalut.

Na chwilę obecną na rynku funkcjonują lepiej czy gorzej tysiące kryptowalut. Codziennie pojawiają się nowe, zaliczając płomienne wejścia giełdowe, by, w przypadku niektórych, zniknąć z wykresu pogrążając setki inwestorów. Inne w mgnieniu oka zwielokrotniają swoją wartość nawet setki i tysiące razy. Osobiście poznaliśmy ludzi, którzy swego czasu jedną szczęśliwą inwestycją ustawili się do końca życia. Jak to jest, że niektórzy na giełdzie zarabiają krocie, a innym mimo szczerych chęci wychodzi jak wychodzi? I czy świat kryptowalut to tylko mała rodzynka w giełdowym świecie? Warto pomyśleć o pozagiełdowych zastosowaniach kryptowalut, a nawet o pozafinansowych zastosowaniach kryptowalut. W tym cyklu artykułów postaramy się naświetlić te tematy, odcedzając co nieco z emocjonującego marketingu, zabrać w podróż jak rollercoaster po tym niezwykłym wehikule inwestycyjnym.

Wielu mówi że to tylko czysta spekulacja. Że kryptowaluty nie istnieją, nie mają żadnego realnego oparcia o żadne wymierne wyznaczniki ekonomiczne, które mogłyby uzasadniać ich cenę, pozwalać przewidywać trendy, stawiać solidne fundamenty dla istnienia kryptowalut w codziennym świecie. To tylko bąbelek, balonik unoszący się w przestworzach spekulacyjnej imaginacji inwestorów. I nawet do pewnego stopnia można przyznać im rację, czyż waluty jako takie, nie są na swój sposób czystą spekulacją? Spekulacją tak oczywistą, tak głeboko zakorzenioną w naszej historii i kulturze że przywykliśmy traktować ją jako pewnik? Jeżeli tak, to bardzo użyteczna i wygodna spekulacja. Może pewnego dnia rozwiniemy ten temat w innym artykule o historii ewolucji pieniądza i handlu. Chwilowo zacytuję tylko definicję spekulacji ze słownika SJP:

spekulacja

1. przeprowadzanie ryzykownych transakcji obliczonych na szybki, duży zysk;
2. teoretyczne dociekanie nieopierające się na doświadczeniu, niedające się sprawdzić

Wielu wieści, od samego początku istnienia kryptowalut ich rychły koniec, upadek, krach, a one, o dziwo już kilkanaście lat są z nami, ewoluują i jak się wydaje, mają się dobrze, może nawet lepiej niż kiedykolwiek wcześniej. Wygląda na to, że kryptowaluty zostaną z nami na dłużej i może dobrze jest się z nimi oswoić.

No dobrze, czym więc są kryptowaluty? Elektronicznym pieniądzem. Środkiem wymiany, działającym z powierzchownego punktu widzenia bardzo podobnie do typowych walut FIAT,

Waluta FIAT – pieniądz fiducjarny – najprościej mówiąc legalny środek płatniczy, którego wartość ustalana jest i regulowana przez legalny rząd, który go wydaje, nie mająca oparcia w dobrach materialnych, wartość pieniądza opera się na zaufaniu do emitenta.
Przykładem walut fiducjarnych są Dolar, Euro, Złoty.

Jak budować zaufanie oparte na braku zaufania, czyli dlaczego kryptowaluty są krypto.

Kryptowaluty są z założenia zdecentralizowaną formą pieniądza fiducjarnego, to znaczy nie są regulowane przez jeden odgórny autorytet w formie monopolu. Stawia to szereg poważnych wyzwań, zwłaszcza dla zagwarantowania należytego poziomu bezpieczeństwa, należy bowiem zapewnić walucie odporność na defraudację i dodrukowanie. Kto przeto zaufałby walucie, która z dnia na dzień może wyparować z jego konta, albo stracić wartość w wyniku hiperinflacji w ułamku sekundy? W związku z tym wprowadzono szereg technologicznych rozwiązań, z których podstawowym i kluczowym jest technologia blockchain.

Czym jest technologia blockchain? To zdecentralizowany łańcuch zaszyfrowanych bloków danych, z których każdy następny jest subsekwentny i zależny od poprzedniego. Działający open source w modelu peer-to-peer. Zasadniczo jest to rozproszona baza danych przechowująca informacje o stanie sieci, czyli o stanie wszystkich kont bankowych i wszystkich operacji, które kiedykolwiek wydarzyły się w sieci tej kryptowaluty. Informacje przechowywane są w formie kryptograficznej, a uwierzytelnianie operacji finansowych odbywa się zazwyczaj w formie zdecentralizowanej, przy użyciu komputerów wszystkich zainteresowanych, którzy w zamian za użyczenie swoich zasobów obliczeniowych są gratyfikowani pewną ilością kryptowaluty. Operacje są uwierzytelniane poprzez bloki danych tworzonych co określoną ilość czasu. Każdy blok może posiadać określoną ilość operacji, każda operacja posiada przywiązaną do siebie niewielką opłatę, będącą nagrodą dla komputera, który uwierzytelni ich operację. Każdy blok jest też nagradzany pewną stałą kwotą kryptomonety stale zmniejszającą się co pewien okres czasu. Obliczenie poprawnego bloku jest zjawiskiem probabilistycznym, zależnym w stosunku mocy twojego komputera do mocy całej sieci. Jeżeli moc sieci jest zbyt duża i spowodowałoby to generowanie większej ilości bloków w jednostce czasu niż jest to potrzebne, zwiększa się ”trudność” która podnosi kryptograficzne bezpieczeństwo, jednocześnie zmniejsza szansę na wydobycie bloku.

Technologia blockchain zaistniała po raz pierwszy wraz z wprowadzeniem Bitcoin w 2008 roku, Pierwszej krytowaluty, nazywanej niekiedy cyfrowym złotem. Z czasem znalazła zastosowanie również w pozawalutowym świecie i jest używana na przykład do uwierzytelniania dokumentów, głosowań, sieci energetycznych i wielu innych newralgicznych informacji.

Technologia blockchain zapewnia bezpieczeństwo w czasie. Każda operacja, która kiedykolwiek się wydarzyła, pozostanie jawna na zawsze. Ilość kryptomonet w sieci jest jawna, dlaczego zatem mówimy tutaj o anonimowości? Twój portfel jest anonimowy bo nie jest podpisany, to znaczy że, jeżeli zgubisz do niego hasło, już nigdy go nie odzyskasz. Jeżeli ktoś inny znajdzie hasło do twojego portfela, też go już nigdy nie odzyskasz. Co prawda adres jak i hasło do portfela jest solidnie zaszyfrowane, zapewne znacznie lepiej niż twój komputer. Jeżeli ktoś ma ukraść twój portfel, zapewne zrobi to raczej przez włamanie do twojego komputera, niż z twojej giełdy. Dlatego wiele osób zapisuje swoje portfele na kartkach papieru lub komputerach odpiętych od sieci.

Uwaga, zawsze istnieje ryzyko zhakowania samej sieci blockchain, jest to nazywane atakiem 51%, istnieje teoretyczna możliwość zafałszowania stanu sieci i wprowadzenia fałszywych bloków, jeżeli atakujący posiądzie ponad 50% wartość mocy obliczeniowej służącej uwierzytelnianiu sieci. Co prawda sytuacja taka do chwili obecnej nie miała miejsca. Siła sieci leży w jej decentralizacji, jednak przyznać trzeba, że Chiny posiadają niepokojąco duże udziały w rynku wydobycia kryptowalut.

..Bitcoin, Ethereum, Monero, Tezos, Ripple, Chainlink, Tether, Litecoin, Doge, Golem, Polkadot EOS, etc, etc…

O Bitcoinie, pierwszej kryptowalucie, z największym wolumenem wymiany już szepnęliśmy słówko, na uwagę zasługują również, Ethereum, Monero, Tezos, Bitcoin Cash, Ripple, i kilka innych, Opiszemy je dokładniej w innym artykule, tutaj natomiast wyszczególnimy, co jest w nich specjalnego.

Ethereum – Jest drugą największą po Bitcoinie kryptowalutą pod względem wolumenu. Nowocześniejsza kryptowaluta, działa szybciej, jest tańsza w obsłudze, wprowadza dodatkową funkcjonalność smart-kontraktów, czyli programów wykonywanych przy użyciu mocy obliczeniowej sieci Ethereum, pozwala to na szerszą adaptację sieci do alternatywnych potrzeb klientów.

Tezos – Kryptowaluta umożliwiająca stacking czyli alternatywę dla „wydobycia (mining)” pozwalającą na lukratywne lokowanie kapitału w formie lokaty oprocentowanej ok 6% w skali roku z kapitalizacją 2 razy w tygodniu.

Monero – Najbardziej anonimowa kryptowaluta, w której nie tylko portfel nadawcy i odbiorcy jest anonimowy, ale również same przelewy, jawny jest tylko stan konta. Nie można ustalić kto komu ile przelał. Oprócz tego jest zaprojektowana w celu utrzymania możliwie zdecentralizowanej struktury, umożliwiając mining na zwykłych procesorach zwykłych komputerów, nawet domowych laptopów. Odpowiednio skonfigurowane może być sposobem na recykling wolnej mocy obliczeniowej w twojej firmie.

Ripple – To nie jest typowa kryptomoneta, którą można wydobywać, jej potencjał spekulacyjny jest niewielki, jest używana głównie przez międzynarodowe systemy bankowe.

Bitcoin Cash – To klon Bitcoina, stanowił rozłam ideologiczny i technologiczny w pewnym momencie rozwoju pierwowzoru, wyrósł bezpośrednio z niego, sam moment rozłamu spowodował na chwilę poważny kryzys na rynku bitcoina. Posiada bardzo ciekawy potencjał spekulacyjny.

Jeżeli zaciekawił was artykuł na temat kryptowalut zostańcie z nami, niebawem rozwiniemy temat ze szczegółami i powiemy więcej o kryptowalutach, niefinansowych zastosowaniach technologii blockchain, co nieco o historii spekulacji wielkich i małych na rynku kryptowalut, opiszemy giełdy wymiany kryptowalut, opowiemy o inwestowaniu w crypto oraz o sposobach zarabiania przez tzw. Mining i Stacking.

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Opcje w świecie finansów

Zacznijmy od dość trywialnego stwierdzenia, że istnieją różne opcje. Jedną z ciekawszych opcji była decyzja Williama S. Burroughsa o zaprezentowaniu swojej popisowej sztuczki przed gronem swoich znajomych. Sztuczka polegała na trafieniu w przedmiot ustawiony na głowie jego żony. Tym razem się nie udało i pisarz trafił nieszczęśnicę w głowę. Dość niefortunne koleje losu.

Tym razem zajmijmy się opcjami w świecie finansów.

Czym jest Opcja? 

Jest to szczególny rodzaj umowy, który przekazuje swojemu właścicielowi prawo (ale nie obowiązek) kupna lub sprzedaży bazowego składnika aktywów lub instrumentu, po określonej cenie wykonania, w wybranym przez siebie okresie (zależnie od formy Opcji). 

Opcje są zazwyczaj nabywane w drodze zakupu, jako forma rekompensaty lub w ramach złożonej transakcji finansowej. Co oznacza, że Opcje są również formą aktywów i podlegają wycenie, którą wyznacza się na podstawie relacji między wartością aktywów/instrumentów bazowych (poprzez odniesienie do wartości rynkowej towaru lub papieru wartościowego w dniu wykupu Opcji), czasem do wygaśnięcia umowy, zmiennością rynku i innymi czynnikami. 

Opcje mogą być przedmiotem obrotu oraz spekulacji w ramach transakcji pozagiełdowych (OTC – over-the-counter) lub w ramach obrotu giełdowego (na żywo, na normalnych rynkach w formie standardowych kontraktów). Dla sprzedającego Opcje oznacza to, że posiada obowiązek zrealizowania transakcji (sprzedaży lub kupna), jeśli właściciel Opcji postanowi skorzystać z Opcji. 

Sprzedający może przyznać kupującemu Opcję w ramach innej transakcji, takiej jak emisja akcji lub w ramach pracowniczego programu motywacyjnego, w przeciwnym razie kupujący zapłaciłby sprzedającemu premię za tę Opcję. Opcja kupna byłaby zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy cena wykonania jest niższa od wartości rynkowej składnika aktywów/instrumentów bazowych, podczas gdy opcja sprzedaży byłaby zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy cena wykonania jest wyższa od wartości rynkowej. W przypadku wykonania Opcji kosztem nabywcy nabytego składnika aktywów jest cena wykonania powiększona o ewentualną premię. Gdy data wygaśnięcia opcji mija bez wykonania Opcji, Opcja wygasa, a kupujący przepuści premię na rzecz sprzedającego. W każdym razie premia jest dochodem dla sprzedającego i zwykle stratą kapitałową dla kupującego.

Właściciel Opcji może odsprzedać Opcję osobie trzeciej na rynku wtórnym, w ramach transakcji pozagiełdowej lub na giełdzie Opcji, w zależności od rodzaju Opcji. Cena rynkowa Opcji typu amerykańskiego zwykle jest zbliżona do ceny akcji bazowej, stanowiąc różnicę między ceną rynkową akcji, a ceną wykonania Opcji. Rzeczywista cena rynkowa Opcji może się zmieniać w zależności od wielu czynników, takich jak np. konieczność sprzedaży Opcji przez posiadacza Opcji, gdy zbliża się data wygaśnięcia i nie ma zasobów finansowych do wykonania Opcji, lub kupujący stara się zgromadzić duży pakiet Opcji. Posiadanie Opcji na ogół nie uprawnia posiadacza do jakichkolwiek praw związanych z bazowym aktywem, takich jak prawa głosu lub jakiekolwiek dochody z aktywów bazowych, takie jak dywidenda.

Historyczne zastosowania opcji

Kontrakty podobne do opcji były używane od czasów starożytnych. Pierwszym znanym nabywcą Opcji był starożytny grecki matematyk i filozof Tales z Miletu. Przewidział, że zbiory oliwek w pewnym sezonie będą większe niż zwykle, a poza sezonem nabył prawo do używania kilku tłoczni oliwek następnej wiosny. Kiedy nadeszła wiosna i zbiory oliwek były większe niż oczekiwano, skorzystał ze swoich opcji, a następnie wynajął prasy po znacznie wyższej cenie niż zapłacił za swoją „Opcję”.

Książka Confusion of Confusions z 1688 roku opisuje handel „opsies” na giełdzie w Amsterdamie, wyjaśniając, że „będzie tylko ograniczone ryzyko, podczas gdy zysk może przewyższyć wszystkie twoje wyobrażenia i nadzieje”.

W Londynie, opcje sprzedaży i „odmowy” (call) po raz pierwszy stały się dobrze znanymi instrumentami handlowymi w latach 90. XVII wieku, za panowania Wilhelma i Marii. Przywileje to były Opcje sprzedawane w dziewiętnastowiecznej Ameryce, przy czym zarówno opcje sprzedaży, jak i kupna były oferowane przez wyspecjalizowanych dealerów. Ich cena wykonania została ustalona po zaokrąglonej cenie rynkowej w dniu lub tygodniu zakupu opcji, a data wygaśnięcia przypadała na ogół trzy miesiące po zakupie. Nie były przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych.

Na rynku nieruchomości opcje kupna są od dawna wykorzystywane do gromadzenia dużych działek od różnych właścicieli; np. deweloper płaci za prawo do zakupu kilku sąsiednich działek, ale nie jest zobowiązany do zakupu tych działek i może tego nie robić, chyba że może kupić wszystkie działki z całej działki.

W branży filmowej producenci filmowi często kupują prawo – ale nie obowiązek – ekranizacji określonej książki lub scenariusza.

Banki dają potencjalnemu pożyczkobiorcy prawo – ale nie obowiązek – zaciągnięcia pożyczki w określonym czasie.

Wiele Opcji było tradycyjnie włączanych do kontraktów na obligacje. Na przykład wiele obligacji można zamienić na akcje zwykłe według uznania kupującego lub można je wykupić (odkupić) po określonych cenach według opcji emitenta. Kredytobiorcy hipoteczni od dawna mają możliwość wcześniejszej spłaty pożyczki, co odpowiada Opcjom na obligacje płatnym na żądanie.

Dowiedzieliśmy się czym są Opcje oraz poznaliśmy stojące za nimi tło historyczne. Przewidujemy również artykuł, w którym przyjrzymy się różnym strategiom, jakie możemy przyjąć przy kupnie w sprzedaży Opcji.

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Przemoc Seksualna a Przemoc w Rodzinie

O autorkach:

mgr Marta Płonecka absolwentka Psychologii Klinicznej oraz Psychologii Zdrowia i Rozwoju na Uniwersytecie SWPS, absolwentka Seksuologii Klinicznej na uniwersytecie SWPS, podwójnie certyfikowana Edukatorka Seksualna; naukowo zajmuje się zjawiskiem przemocy społecznej i systemowej oraz dehumanizacji; specjalistka w zakresie przemocy w rodzinie; pracowała jako konsultantka Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia” prowadzonego przez Stowarzyszenie na rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA); Psychoterapeutka w modalności Gestalt. Na co dzień pracuje gabinetowo indywidualnie oraz z parami a także prowadzi
warsztaty i szkolenia.

mgr Aleksandra Plewka – psycholog, seksuolog. Absolwentka wydziału Psychologii oraz studiów podyplomowych w zakresie seksuologii klinicznej Uniwersytetu SWPS w Warszawie, członek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Doświadczenie zdobywała w Poradni Seksuologii i Patologii Współżycia Szpitala Nowowiejskiego w Warszawie, Instytucie Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego oraz w Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy Niebieska Linia. Obecnie jest pracownikiem Kliniki Psychiatrii Sądowej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, gdzie pracuje z pacjentami przebywającymi w detencji. Zawodowo zajmuje się także wydawaniem opinii sądowo – psychologicznych i diagnozą psychologiczną. Prywatnie pracuje z pacjentami w podejściu skoncentrowanym na rozwiązaniach (solution focused therapy), aktualnie jest w trakcie 4 letniego szkolenia psychoterapeutycznego w podejściu integracyjnym.

Przemoc w rodzinie jest powszechnym problemem w Polsce. Każdego roku odnotowuje się kilkadziesiąt tysięcy potwierdzonych przypadków występowania przemocy w polskich rodzinach. W ciągu ostatnich 8 lat Polska Policja odnotowywała średnio 90 tysięcy Osób będących poszkodowanymi w wyniku doznawania przemocy domowej. Są to statystyki dotyczące prowadzenia procedury “Niebieskie Karty” przez instytucje w ramach systemu PPwR (https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/przemoc-w-rodzinie/50863,Przemoc-w-rodzinie.html) Zdecydowaną większość poszkodowanych stanowiły kobiety, w drugiej kolejności małoletni a najmniej liczną grupą poszkodowanych byli mężczyźni.

Z doświadczenia ekspertek i ekspertów wynika, że ogromna część przypadków przemocy domowej nie jest odnotowywana – Osoby boją się ujawniać przemoc. Wynika to, między innymi z tego, że zjawisko przemocy stanowi kulturowe tabu. Powszechnie wiadomo, że istnieje lecz nie mówi się o niej głośno. Do tego dochodzi aspekt akceptacji zachowań o charakterze przemocowym. Niestety, statystyki pokazują, że w naszym kraju rośnie tolerancja na przemoc. W społeczeństwie istnieją silnie zakorzenione stereotypy na temat Osób doznających przemocy domowej – często dochodzi do zjawiska wtórnej wiktymizacji, czyli obarczania winą za przemoc Osobę, która jest krzywdzona. Jest to zjawisko silnie powiązane z płcią poszkodowanych. Stereotypy na temat kobiecości działają na niekorzyść w kontekście ryzyka doznania przemocy domowej. Kobietę łatwiej jest obwinić, nie dowierzać jej, sprowadzić jej cierpienie do nadmiernej emocjonalności itp.

Kobiety o wiele częściej niż mężczyźni i małoletni doznają również przemocy seksualnej. W połączeniu z czynnikami ryzyka doznania przemocy domowej, kobiety są silnie zagrożone tym, że, jeżeli dojdzie do ich krzywdy psychicznej, fizycznej czy ekonomicznej w obszarze ich własnej rodziny, to mogą też zostać skrzywdzone seksualnie.

Przemoc seksualna wobec mężczyzn i chłopców natomiast jest zjawiskiem, które do tej pory pozostawało marginalizowane, głównie ze względu na to, że doświadczanie przemocy w ogóle, było stereotypowo częściej przypisywane kobietom. Mężczyźni również mogą doznawać przemocy seksualnej, czego dowodem są prowadzone od ponad dekady badania naukowe w tym obszarze. Zjawisko to jest jednak niedoszacowane głównie ze względu na to, że mężczyźni w obawie przed wyśmianiem obawiają się zgłaszać przemoc seksualną odpowiednim służbom.

Co to jest przemoc seksualna?

O przemocy seksualnej mówimy w sytuacji, kiedy dojdzie do aktywności seksualnej lub okołoseksualnej bez świadomie wyrażonej zgody danej Osoby na tę aktywność. Taka zgoda powinna zawierać element informacyjny – Osoba musi wiedzieć na co się zgadza; musi być podejmowana w warunkach swobody i dobrowolności oraz z możliwością wycofania zgody na aktywność w każdym momencie; musi być podejmowana w przytomnym stanie świadomości – bez wpływu substancji psychoaktywnych; musi być wyrażona entuzjastycznie i wprost – należy pamiętać, że milczenie lub niewyraźne potakiwanie nie jest zgodą.

Warto również wiedzieć, że czynności seksualne dzieli się na te “z dotykiem” i “bez dotyku”, czyli takie, które zachodzą w bezpośrednim kontakcie fizycznym z daną Osobą (np. dotyk, pocałunek, kontakt genitalny); w pośrednim kontakcie z daną Osobą (obnażanie się bez zgody danej Osoby) w kontakcie werbalnym (np . składanie propozycji, komentowanie ciała,) lub za pośrednictwem Internetu (np. wysyłanie wiadomości lub obrazów o treści erotycznej lub publikowanie treści z wizerunkiem danej Osoby). Także wyszydzanie sprawności seksualnej, faktu masturbowania się, używania gadżetów erotycznych czy sposobów wyrażania swojej seksualności odmiennie od ogólnospołecznej normy jest elementem tego rodzaju przemocy.

Przemoc seksualna jest wyjątkowa również dlatego, że trauma (uraz psychosomatyczny) powstały w wyniku doznania przemocy seksualnej jest szczególnie głęboki. Przemoc seksualna to przełamanie granic psychicznych ale też granic intymności i poczucia, że ciało jest przestrzenią prywatną. Utrata kontroli nad własną seksualnością w wyniku tego, że ktoś inny siłą nadużyje tej przestrzeni pozostawia głębokie rany emocjonalne ale również takie które angażują układ nerwowy. W wyniku przemocy seksualnej może dojść do rozwinięcia się zaburzeń psychicznych, psychosomatycznych czy seksualnych. Warto zauważyć też, że jeśli przemocy doznaje Osoba niepełnoletnia albo dziecko, trauma będzie głębsza i trudniejsza do leczenia.

Przemoc w rodzinie

Przemoc w rodzinie jest sytuacją, w której jeden z członków rodziny (w świetle rozumienia prawnego zjawiska rodziny) dopuszcza się wobec drugiego zachowań o charakterze przemocowym, czyli wymusza zaspokojenie swoich potrzeb (np. szacunku czy spokoju) za pomocą przewagi (np. fizycznej, psychicznej, społecznej czy ekonomicznej) kosztem cudzego cierpienia i zasobów danej Osoby. Zjawisko przemocy charakteryzuje się efektem snow ball – z czasem nasila się i narasta jego skala. Osoba, która zastosowała przemoc i nie spotkała się z konsekwencjami może stosować ją coraz częściej i coraz więcej korzyści z niej czerpać. Może też czuć bezkarność.

Mechanizmy zwiększające ryzyko występowania przemocy seksualnej w rodzinie dotkniętej problemem przemocy. Często, w wyniku rozwijania się przemocowych relacji w danej rodzinie dochodzi do nadużyć seksualnych. Dzieje się tak dlatego, że w momencie przełamywania psychicznych granic drugiej Osoby lub fizycznych granic, ta Osoba ma coraz mniej siły na swoją obronę, a Osoba, która przemoc stosuje ma coraz więcej poczucia pewności siebie i czuje większą władzę and drugą Osobą. Przykładem może być sytuacja, w której przemoc w danej rodzinie zaczyna się od przemocy psychicznej (np. obrażanie, poniżanie) a potem dochodzi do przemocy ekonomicznej (np. ograniczanie dostępu do pieniędzy, zabieranie własności prywatnej); fizycznej (np. plucie, zamykanie w pokoju, popychanie, uderzanie) i seksualnej (np. dotykanie, wymuszanie stosunków seksualnych).

Rodzina dotknięta problemem przemocy domowej to rodzina, w której nie istnieją zdrowe granice, szacunek czy podmiotowe traktowanie. Na skutek dysproporcji sił budzi się podział władzy w danej rodzinie – jedne Osoby mają tej władzy więcej i decydują o innych – o ich losie, o ich ciałach.

Czynnikiem, który w dużym stopniu przyczynia się do ochrony Osób przed przemocą seksualną jest właściwa edukacja w tym zakresie, przeciwdziałająca wytwarzaniu się szkodliwych stereotypów. W Polskim społeczeństwie, przy małej świadomości na temat zdrowia seksualnego i granic cielesności, popularnym stereotypem silnie oddziałującym na przemoc jest ten, w którym kobieta w małżeństwie staje się własnością męża, który ma prawo dysponować jej ciałem. Dochodzi zatem do pewnej normatywizacji przemocy seksualnej, bo w wielu interwencjach domowych w związku z przemocą, tzw. gwałt w małżeństwie nie jest odnotowywany, przez uznanie stosunków seksualnych za małżeński obowiązek. Warto zauważyć, że o ile ten problem jest stopniowo nagłaśniany, to w parach nieheteronormatywnych nadal pozostaje tabu.

Zjawisko kultury gwałtu (normalizacji przemocy seksualnej) współgra z tabuizacją przemocy domowej i w efekcie bardzo mało przypadków naruszeń sfery seksualnej jest zgłaszanych w obszarze przemocy domowej. Statystyki pokazują, że przemoc seksualna w przemocy domowej stanowi mały odsetek, jednak w praktyce ogromna część przemocy domowej zawiera aspekt naruszeń seksualnych a przemoc seksualna najczęściej zachodzi wewnątrz rodziny. To mit, że największe ryzyko przemocy seksualnej dotyczy przestrzeni publicznych takich jak parki czy ulica – najczęściej do tej przemocy dochodzi w obszarze relacji partnerskich czy małżeńskich. Można o tym poczytać między innymi w raporcie Fundacji STER.

Prawo dotyczące przemocy w rodzinie a prawo dotyczące przemocy seksualnej

Na wstępie warto odnotować, że regulacje prawne dotyczące przemocy w Polsce odnotowują jej seksualny rodzaj, jednak jest on relatywnie mało doprecyzowany. W Kodeksie Karnym i Kodeksie Cywilnym przepisy prawne związane z przemocą i przejawami przemocy seksualnej pozostają odrębne. Znajdziemy tam paragrafy dotyczące zgwałceń, nadużyć, zachowań o charakterze pedofilnym oraz pornografii z udziałem nieletnich. Znęcanie się nad rodziną jest ujęte w ramach art 207 KK, podczas gdy przejawy przemocy seksualnej znajdują się w rozdziale dot. przestępstw przeciwko wolności seksualnej i stanowią odrębny zbiór przepisów. Obnażanie się bez zgody jest natomiast nie przestępstwem, a wykroczeniem, o ile nie dotyczy osób poniżej 15 r.ż.

Zmiany w prawie, jakie zaszły w obszarze przepisów związanych ze stosowaniem przemocy
i obowiązków służb w tym zakresie adresuje przyjęta w 2020 roku ustawa antyprzemocowa.
W porównaniu z ustawą z 2005 roku daje ona służbom możliwość nałożenia i egzekucji nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego lokum przez osobę stosującą przemoc i jej zakaz zbliżania do osób pokrzywdzonych. Te z kolei mają prawo do otrzymania pomocy psychologicznej i prawnej. W obszarze związanym ze zgłaszaniem przemocy służby mają obowiązek rozpatrzeć zgłoszenie nie tylko od osoby doświadczającej przemocy, ale od każdej, która jest takiej przemocy świadkiem. Ma to na celu w szczególności ochronę dzieci i osób starszych jako grup szczególnie wysokiego ryzyka, które często nie są w stanie poprosić o pomoc. Ten zapis jest jednak niezmiernie istotny w ogóle, biorąc pod uwagę fakt, że eskalacja przemocy i jej długoletniość bierze się w dużej mierze z braku zgłaszania tego faktu.

Co robić w przypadku przemocy seksualnej krok po kroku plus zabezpieczenie materiału genetycznego

W przypadku przemocy seksualnej liczy się szybka reakcja. Należy jak najszybciej skontaktować się ze służbami działającymi w ramach Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Osoba pokrzywdzona musi zostać natychmiast zaopiekowana, aby:

→ uświadomić skrzywdzoną Osobę o tym, że to, co się stało, było przemocą i nikt nie powinien jej tak krzywdzić. W polskiej kulturze panuje normatywizacja przemocy i brak wiedzy na temat tego zjawiska;
→ Osoba została poinformowana o swoich prawach;
→ Osoba została poinformowana o zagrożeniu zakażenia infekcjami przenoszonymi drogą płciową (ang. STI) oraz ryzyku zajścia w niechcianą ciąże. W razie potrzeby należy zapewnić Osobie dostęp do antykoncepcji awaryjnej (Pigułka PO) oraz do leków poekspozycyjnych z obszaru profilaktyki zakażenia wirusem HIV (PEP);
→ Osoba nie czuła, że jest sama. Poczucie samotności sprzyja ryzyku zagrożenia życia lub zdrowia Osoby. Zapewnienie wsparcia jest oznaką solidarności, która jest potrzebna dla przywrócenia równowagi po przemocy;
→ służby mogły zebrać materiał dowodowy w postaci ubrań, nagrań czy śladów materiału biologicznego. To ważne i trudne jednocześnie, ponieważ naturalnym odruchem po doznaniu przemocy seksualnej jest doświadczanie wstrętu – a co za tym idzie – potrzeba wyrzucenia danych ubrań czy przedmiotów kojarzących się z aktem przemocy oraz umycie się;
→ uniknąć wtórnej wiktymizacji, czyli sytuacji, w której Osoba skrzywdzona seksualnie usłyszy, że to jej wina, zasłużyła na to i jej się to należało;
→ zapewnić w razie potrzeby pomoc medyczną lub hospitalizację.

Jak reagować na przemoc seksualną?

W przypadku bycia świadkinią czy świadkiem przemocy seksualnej – reaguj! Szczególnie w przypadku podejrzenia o przemoc seksualną wobec nieletnich – powiadom policję jak najszybciej.

Twoja reakcja może przerwać błędne koło przemocy i uratować komuś życie i zdrowie. Przemoc seksualna, która wydarza się chronicznie może powodować poważne zaburzenia psychiczne a z czasem może prowadzić do prób samobójczych czy udanego zamachu samobójczego.

Oprócz tego bardzo potrzebna jest OBECNOŚĆ. Jeśli to możliwe – bądź ze skrzywdzoną Osobą, nie oceniaj, nie doradzaj, po prostu staraj się towarzyszyć w cierpieniu. To bardzo ważne, by skrzywdzona Osoba miała wsparcie emocjonalne i społeczne.

O przemocy seksualnej należy mówić głośno – przełamywać społeczne tabu. Przemoc seksualna jest zjawiskiem powszechnym i warto działać na rzecz zmiany społecznej w tym obszarze.

Jak wygląda procedura postępowania w przypadku przemocy seksualnej?

Polska policja jest zobowiązana do przyjęcia zgłoszenia o przemocy seksualnej przy zapewnieniu godności i poufności. Zapewnić pokrzywdzonej Osobie oddzielne pomieszczenie do składania zeznań i funkcjonariusza tej samej płci co Osoba pokrzywdzona do zbierania zeznań. Zeznanie powinno dotyczyć najważniejszych faktów, by ograniczyć cierpienie spowodowane opowiadaniem o traumatycznym wydarzeniu.

Ponadto, policja powinna zapewnić pokrzywdzonej Osobie transport do placówki medycznej; udostępnić wykaz placówek zajmujących się wsparciem (psychologicznym, prawnym); umożliwić kontakt z najbliższym ośrodkiem prowadzącym wsparcie psychologiczne dla Osób pokrzywdzonych przemocą; zapewnić dostęp do środków higieny i ubrań zastępczych w celu umycia się i przebrania po zebraniu dowodów przestępstwa; udzielić informacji o ryzyku zakażenia się infekcjami i wirusami oraz zajścia w ciążę, o prawach osoby pokrzywdzonej.

W kontakcie z lekarzem Osoba pokrzywdzona powinna zostać poinformowana o swoich prawach; uzyskać wyczerpujące odpowiedzi na temat swojego stanu zdrowia; otrzymać pomoc medyczną; otrzymać informacje o przeciwdziałaniu infekcji, wirusów oraz zajścia w ciążę oraz uzyskać skierowanie do specjalistycznych placówek. Lekarz/lekarka powinien/powinna zebrać ślady przestępstwa i przekazać je policji przy informowaniu służb o przemocy seksualnej.

Jeśli Osoba pokrzywdzona nie ukończyła 15 r. ż., to przy przesłuchaniu sądowym musi towarzyszyć jej biegły psycholog. Dzieci powinny być przesłuchiwane tylko raz, a przesłuchanie powinno być przeprowadzone w obecności prawnego opiekuna dziecka, o ile nie jest on oskarżony o przemoc wobec niego.

Gdzie szukać pomocy?

  • Pogotowie Niebieska Linia – 800 120 002 – 24/4 (dyżury psychologiczne w j. polskim, j. polskim migowym, j. angielskim i j. rosyjskim, dyżury prawne)
  • Fundacja Feminoteka
  • Centrum Praw Kobiet
  • Sex Work Polska
  • Fundacja STER
  • Punkt konsultacyjny HIV/ADIS (www.chmielna4.pl/index.php/pep-menu)

!!! Warto zapoznać się z Raportem opublikowanym przez Fundację STER
o przemocy seksualnej. Darmowy pdf do pobrania pod linkiem:

http://www.fundacjaster.org.pl/upload/Raport-STERu-do-netu.pdf

→ Zobacz inne artykuły z cyklu Prawo a Przemoc w Rodzinie:

System Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie

Kto ma obowiązek reagować na przemoc w rodzinie

Odwiedź autorkę: www.martaplonecka.pl lub fb/martaplonecka

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Narzędzia rynku FX

Nikogo nie zaskoczy fakt, że świat ludzi pełen jest narzędzi. W klasycznej ekonomii zwykliśmy nazywać je środkami produkcji, ponieważ przy ich pomocy człowiek przekształca świat materialny według swoich potrzeb i zachcianek. Mało kto jednak słyszał o flecie hańby. Było to narzędzie kary, które miało ośmieszyć fałszywych muzykantów i osoby, które nie potrafiły zachować powagi podczas nabożeństw. Narzędzie było żelazną obręczą na szyje, z doczepionym fletem ze specjalnymi zamknięciami na palce. Człowiek skrępowany w ten sposób wyglądał jakby grał na flecie i musiał liczyć się z uszczypliwymi komentarzami przechodniów i śmiechem dzieci.

Obiecaliśmy w poprzednim artykule, że opowiemy o narzędziach inwestycyjnych, którymi możemy operować na FX – słowa dotrzymujemy.

SPOT

Transakcja Spot (czyli natychmiastowa transakcja walutowa) to transakcja z realizacją na za dwa dni (z wyjątkiem transakcji między dolarem amerykańskim, dolarem kanadyjskim, lirą turecką, euro i rublem rosyjskim, które rozliczane są następnego dnia roboczego), w przeciwieństwie do Futures (o którym więcej poniżej), które zazwyczaj są realizowane po 3 miesiącach. Transakcja ta stanowi „bezpośrednią wymianę” między dwiema walutami, ma najkrótszy czas, obejmuje gotówkę, a nie kontrakt, a uzgodniona transakcja nie obejmuje odsetek. Handel Spot jest jednym z najczęstszych rodzajów handlu na rynku Forex. 

Metody wykonania Spot obejmują:

Bezpośredni – wykonywany bezpośrednio między dwiema stronami i bez pośrednictwa osoby trzeciej. Na przykład transakcja realizowana za pośrednictwem bezpośredniej komunikacji telefonicznej lub bezpośrednich elektronicznych systemów transakcyjnych, takich jak Reuters Conversational Dealing

Elektroniczne systemy brokerskie – realizowane za pośrednictwem automatycznego systemu kojarzenia zleceń dla dealerów walutowych. Przykładami takich systemów są EBS i Reuters Matching 2000/2

Elektroniczne systemy transakcyjne – realizowane za pośrednictwem zastrzeżonej platformy jednego banku lub wielobankowego systemu transakcyjnego. Systemy te są zazwyczaj skierowane do klientów. Przykłady systemów wielobankowych obejmują Fortex Technologies, Inc., 360TGTX, FXSpotStream LLC, Integral, FXall, HotSpotFX, Currenex, LMAX Exchange, FX Connect, Prime Trade, Globalink, Seamless FX i eSpeed

Broker głosowy – realizowany telefonicznie z zagranicznym brokerem głosowym

FORWARD

Jednym ze sposobów radzenia sobie z ryzykiem walutowym jest zawarcie transakcji terminowej. W tej transakcji pieniądze nie zmieniają właściciela, dopóki ktoś nie uzgodni przyszłej daty. Kupujący i sprzedający uzgadniają kurs wymiany na dowolną datę w przyszłości, a transakcja ma miejsce w tym dniu, niezależnie od tego, jakie są wówczas kursy rynkowe. Czas trwania handlu może wynosić jeden dzień, kilka dni, miesiące lub lata. Zazwyczaj data jest ustalana przez obie strony. Następnie kontrakt forward jest negocjowany i uzgodniony przez obie strony.

Żeby lepiej sobie to wyobrazić – Załóżmy, że Kasia chce kupić dom za rok od teraz. Jednocześnie załóżmy, że Magda jest obecnie właścicielką domu wartego 100 000 złotych, który chce sprzedać za rok. Załóżmy, że obie zgadzają się na sprzedaż za 104 000 złotych w przeciągu jednego roku. Magda i Kasia zawarły kontrakt forward. 

Przypuśćmy, że pod koniec roku obecna wycena rynkowa domu Magdy wynosi 110 000 złotych. Następnie, ponieważ Magda jest zobowiązana wobec Kasi do sprzedaży za jedyne 104 000 złotych, Kasia osiągnie zysk w wysokości 6 000 złotych. Aby zobaczyć, dlaczego tak jest, wystarczy zauważyć, że Kasia może kupić dom od Magdy za 104 000 złotych i natychmiast sprzedać na rynku za 110 000 złotych. W przeciwieństwie do tego Magda poniosła potencjalną stratę w wysokości 6000 złotych i faktyczny zysk w wysokości 4000 złotych.

SWAP

Najpopularniejszym rodzajem transakcji typu forward jest swap walutowy. W przypadku Swap dwie strony wymieniają waluty przez określony czas i zgadzają się na wycofanie transakcji w późniejszym terminie. Nie są to standardowe kontrakty i nie są przedmiotem obrotu na giełdzie. Często wymagany jest depozyt, aby utrzymać pozycję otwartą do zakończenia transakcji.

Przykładowo – Polska firma może mieć długi w EUR ze sprzedaży w Europie, ale działa głównie w Polsce za pomocą PLN. FIrma wie jednak, że muszą zapłacić swoim producentom w Europie w ciągu 1 miesiąca.

Mogliby dokonać transakcji spot i sprzedawać swoje EUR i kupować PLN, aby pokryć wydatki w Polsce, a następnie w przeciągu miesiąca kupować EUR i sprzedawać PLN, aby zapłacić swoim partnerom biznesowym w Europie.

Jednak to naraża ich na ryzyko walutowe. Jeśli Polska będzie miała kłopoty finansowe i kurs wymiany EUR / PLN zmieni się przeciwko niej, być może będą musieli wydać znacznie więcej PLN, aby uzyskać tą samą kwotę EUR.

Dlatego tworzą miesięczną swap, w ramach którego sprzedają EUR i kupują PLN na miejscu, a jednocześnie kupują EUR i sprzedają PLN z jednomiesięcznym (1M) terminem do przodu. To znacznie zmniejsza ich ryzyko. Firma wie, że będzie w stanie niezawodnie kupować euro, a tymczasowo nadal będzie mogła używać waluty do transakcji krajowych.

FUTURES

Inwestorzy wykorzystują kontrakty futures do zabezpieczenia się przed ryzykiem walutowym. Jeśli inwestor otrzyma przepływ gotówki denominowany w walucie obcej w jakimś przyszłym terminie, może on zablokować bieżący kurs walutowy, wchodząc w równoważną pozycję walutowych kontraktów futures, która wygasa w dniu przepływu waluty.

Na przykład – Bartek jest inwestorem z siedzibą w Polsce, który 1 grudnia otrzyma 1 000 000 EUR. Bieżący kurs wymiany implikowany przez kontrakty terminowe wynosi 1,2 USD / EUR. Może zablokować ten kurs, sprzedając kontrakt futures o wartości 1 000 000 euro wygasające 1 grudnia. W ten sposób ma gwarancję kursu wymiany na poziomie 1,2 USD / €, niezależnie od wahań kursów wymiany w międzyczasie.

Mamy nadzieję, że wespół z poprzednim, wprowadzającym do rynku FX, ten artykuł dał Wam podstawę pod pierwsze kroki na Forexie lub znaleźliście coś dla siebie, jeśli już zaczęliście swoje inwestycje w ramach tego rynku.

Zostańcie z nami!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Kto ma obowiązek reagować na przemoc w rodzinie?

O autorkach:

mgr Marta Płonecka – absolwentka Psychologii Klinicznej oraz Psychologii Zdrowia i Rozwoju na Uniwersytecie SWPS, absolwentka Seksuologii Klinicznej na Uniwersytecie SWPS, podwójnie certyfikowana Edukatorka Seksualna; naukowo zajmuje się zjawiskiem przemocy społecznej i systemowej oraz dehumanizacji; specjalistka w zakresie przemocy w rodzinie; pracowała jako konsultantka Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia” prowadzonego przez Stowarzyszenie na rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA); Psychoterapeutka w modalności Gestalt. Na co dzień pracuje gabinetowo indywidualnie oraz z parami a także prowadzi warsztaty i szkolenia.

Marta Malejczyk – kształci się na Uniwersytecie SWPS w zakresie psychologii klinicznej oraz na na studiach podyplomowych w UNS z interwencji kryzysowej. Specjalistka w zakresie przemocy w rodzinie; pracowała jako konsultantka w Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” realizowanym przez Stowarzyszenie na rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia przy PARPA. Obecnie jako terapeutka udziela wsparcia psychologicznego w nurcie zorientowanym na rozwiązania (TSR) oraz pracuje z pacjentami na oddziale całodobowym i dziennym w Klinice Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie

Przemoc domowa jest zjawiskiem, które dotyka wielu polskich rodzin. Jednocześnie to zjawisko często jest przyczyną chorób psychicznych. Przemoc domowa, która nie jest przerwana może prowadzić do zaburzeń depresyjnych czy lękowych lub psychosomatycznych, a przemoc domowa, której człowiek doznaje jako dziecko może wpłynąć na rozwój osobowości w taki sposób, że nie będzie on potrafił żyć w zgodzie ze sobą i innymi ludźmi. Na skutek przemocy domowej może również dojść do zagrożenia życia lub zdrowia pod postacią zaostrzonego kryzysu psychicznego, próby samobójczej i samobójstwa, choroby somatycznej o podłożu stresowym (choroby onkologiczne i układu krążenia) lub pobicia ze skutkiem trwałego uszkodzenia organizmu lub zgonu. Zdrowie psychiczne tak samo jak przemoc domowa to tematy marginalizowane a statystycznie są ogromnym problemem społecznym naszych czasów.

Przemoc w rodzinie – specyfika sytuacji

Przemoc w rodzinie to sytuacja, w której jedna Osoba realizuje swoje cele, krzywdząc resztę. O tym, kto jest członkiem rodziny w świetle prawa pisaliśmy w ostatnim artykule z tej serii. O przemocy domowej, mówimy kiedy członek rodziny podejmuje wobec innych członków rodziny zachowania o następujących cechach:

  • intencjonalne, stosowane jako narzędzie lub strategię do osiągnięcia celu. Przykładem jest np. kiedy jedna Osoba zastrasza drugą w celu uzyskania pozycji władzy w rodzinie lub kiedy ktoś bije kogoś, żeby uzyskać szacunek tej Osoby.
  • naruszające dobra i prawa Osoby Krzywdzonej. To znaczy, że Osoba Stosująca Przemoc osiąga swoje cele kosztem zasobów Osoby Krzywdzonej np. Osoba Krzywdzona traci swoje dobra materialne czy prawa człowieka takie jak prawa do godności, szacunku, bezpieczeństwa czy nietykalności osobistej.
  • powodujące cierpienie i szkody u Osoby Krzywdzonej. Przemoc to zachowanie, na które Osoba Krzywdzona nie wyraża zgody i które nie sprzyja jej dobrostanowi (zdrowiu psychicznemu). Przemoc jest wyniszczająca.
  • zachodzące w sytuacji nierównowagi sił, co różnicuje przemoc od konfliktu. Przemoc to agresja, która zachodzi między Osobami, które znajdują się w nierównym podziale sił. Jedna Osoba ma przewagę np. jest silniejsza psychicznie lub fizycznie, może więcej zarabiać albo mieć bardziej uprzywilejowaną pozycję społeczną. Ta siła jest wykorzystywana przez Osobę stosującą przemoc, by osiągnąć swoje cele przy użyciu tej przewagi.

Siła przywiązania w przemocy

Ta charakterystyka sprawia, że psychologiczne mechanizmy uwikłania w przemoc są bardzo silne. Osoba Krzywdzona znajduje się w słabszej pozycji, w której nie może się przeciwstawić. Boi się a jednocześnie ma nadzieję na to, że zachowanie przemocowe się nie powtórzy i ma nadzieję na to, że Osoba Stosująca Przemoc się zmieni – to mechanizm błędnego koła. Z wiedzy naukowej wynika, że przemoc rzadko ustaje sama z siebie, a częściej z nasila się z czasem. Dzieje się tak dlatego, że u Osoby Stosującej przemocowe zachowania rośnie poczucie bezkarności i przyzwolenia na przemoc. U Osoby Krzywdzonej maleje poczucie sprawstwa i własnej wartości. Jednocześnie w kontekście zjawiska przemocy domowej ważne jest pamiętać o tym, że Osoby Krzywdzone doznają przemocy od swoich najbliższych. Oznacza to, że mają też pozytywne uczucia wobec tych, przez których cierpią. Psychologicznie bardzo trudno pomieścić w sobie przyjemne i nieprzyjemne emocje wobec jednej i tej samej osoby. Dlatego Osobom Krzywdzonym towarzyszy uczucie zagubienia. Trudno jest nadać sens sytuacji, w której dana Osoba jest jednocześnie obiektem miłości lub przyjaźni i zachowuje się przemocowo. Przykład: dziecko nie rozumie, czemu rodzic raz jest ciepły i opiekuńczy, a potem obraża, poniża lub stosuje kary; partner/ka może nie rozumieć, czemu Osoba, z którą jest w związku miłosnym wymusza stosunek seksualny; rodzeństwo może nie rozumieć czemu starsze rodzeństwo bije czy okrada.

Ta niemożność objęcia rozumem sytuacji przemocy powoduje, że uaktywniają się różne stereotypy, czyli strategie znalezienia prostych teorii opisujących złożone doświadczenia psychospołeczne. Osoby Krzywdzone często uważają niesłusznie, że to co je spotyka to ich wina. Tym bardziej, że często słyszą taki przekaz od Osoby, która je krzywdzi czy od społeczeństwa. Przykłady: osoba prowokowała do zgwałcenia jej, uderzenia; osoba zasługuje na poniżanie czy zastraszanie, bo jej się należy.

Z powyższego opisu wynika, że Osobom Krzywdzonym bardzo trudno jest wpłynąć na tę sytuację – one same nie mogą sprawić, że przemoc ustanie, bo gdyby mogły, to nie mówilibyśmy o przemocy tylko o konflikcie. Dlatego tak ważne jest reagowanie na przemoc! To właśnie świadkowie i świadkowe mają największy wpływ na to, żeby pomóc Osobie Krzywdzonej bezpośrednio swoją obecnością lub z pomocą instytucjonalną.

Kiedy widzę cudzą krzywdę…

Po pierwsze warto zauważyć, że regulacje prawne nie są konieczne do regulowania takich społecznych zachowań jak wspieranie czy udzielanie pomocy. Jednak z psychologicznego punktu widzenia, kwestia reagowania na cudzą krzywdę to złożony proces. Badania psychologiczne dowodzą, że łatwo jest przejść obojętnie wobec Osoby potrzebującej pomocy. Istnieje wiele mechanizmów psychologicznych, które przekładają się na decyzję o nieudzieleniu pomocy. Nie każda Osoba doświadczyła w przeszłości dobrego wzorca reagowania na cierpienie czy udzielania pomocy. Przeciwko decyzji o pomaganiu mogą mieć udział również uwarunkowania psychospołeczne i cała masa stereotypów. Przykładem stereotypów, które nie sprzyjają zachowaniom pomocowym są np. :

  • dana Osoba nie zasługuje na pomoc, bo sama zachowywała się kiedyś “nie fair”,
  • nie warto się pakować w cudze problemy
  • co się dzieje za zamkniętymi drzwiami to ich sprawa,
  • wychowanie dzieci to sprawa tylko i wyłącznie ich rodziców,
  • nie chcę udzielać pomocy, bo jestem uprzedzona/y w stosunku do danej Osoby bo [jest nieheteronormatywna, ma niebiały odcień skóry, przynależy do niższej klasy społeczno-ekonomicznej],
  • niech sobie sami rozwiązują swoje problemy
  • nic się nie dzieje bez przyczyny, to ją/go spotkało nie bez powodu,
  • nie wiem czy to przemoc czy to konflikt, jeszcze pogorszę sprawę jak się wypowiem,
  • Osoba, która przemocowo się zachowuje zwiększy intensywność stosowanej przemocy kiedy się dowie, że ktoś zareagował,
  • instytucje nie ochronią mnie jako świadka,
  • sama się tak daje traktować, to niech sobie sama pomoże,
  • nie ma sensu nikogo zawiadamiać, bo służby nie działają,
  • samo im przejdzie, mają gorszy moment,
  • na pewno ktoś inny im pomoże,

Obowiązek reagowania na przemoc

Moralny obowiązek reagowania na cudzą krzywdę na tak naprawdę KAŻDA OSOBA. A jak to wygląda z prawnej perspektywy? Prawie każdy zna paragraf o obowiązku udzielenia pomocy ofiarom wypadku drogowego, regulowany Ustawą o Ruchu Drogowym oraz Kodeksem Wykroczeń. Osoba, która bierze udział w wypadku lub jest jego świadkiem ma obowiązek udzielić pierwszej pomocy oraz wezwać służby medyczne i policję. W kwestii przemocy w rodzinie również istnieją pewne aspekty prawne, które regulują.

Podstawowym aktem prawnym, regulującym udzielanie pomocy jest Ustawa o Przeciwdziałaniu Przemocy w Rodzinie (z dnia 29.07.2005r.), gdzie czytamy w art. 12. (Obowiązek zawiadomienia o przestępstwie z użyciem przemocy), że Osoby będące świadkami przemocy w rodzinie powinny zawiadomić o tym Policję, prokuratora lub inny podmiot działający na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Art. 12 Ustawy o PPwR (z dnia 29.07.2005r.) reguluje również sytuacje zawodowe: “Osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych lub zawodowych powzięły podejrzenie o popełnieniu ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy w rodzinie, niezwłocznie zawiadamiają o tym Policję lub prokuratora”.

Ponadto, w polskim prawie, obowiązuje art. 240 Kodeksu Karnego, czyli karalne niezawiadomienie o czynie zabronionym. W art. 240 KK wymienione są różne czyny karalne, o którym należy informować służby. W kontekście przemocy w rodzinie istotny jest czyn opisany w art. 156 KK, czyli powodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu; w art. 189, czyli przetrzymywanie; artykuły regulujące przemoc seksualną. Do tego można posiłkować się art. 304 KK, w którym czytamy, że Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Art. 304 reguluje również to, że instytucje zawiadomione muszą podjąć działanie. Art. 572, w analogiczny sposób, co art. 304, nakłada na obywateli obowiązek informacyjny w kontekście zawiadamiania Sądu Opiekuńczego.

Opisując prawne aspekty obowiązku reagowania na przemoc, możemy posiłkować się również Ustawą o Postępowaniu w Sprawach Nieletnich (z dnia 26.10.1982r.), gdzie w art. 4 czytamy, że każdy, kto stwierdzi istnienie okoliczności świadczących o demoralizacji nieletniego, w szczególności naruszanie zasad współżycia społecznego, popełnienie czynu zabronionego, systematyczne uchylanie się od obowiązku szkolnego lub kształcenia zawodowego, używanie alkoholu lub innych środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, uprawianie nierządu, włóczęgostwo, udział w grupach przestępczych, ma społeczny obowiązek odpowiedniego przeciwdziałania temu, a przede wszystkim zawiadomienia o tym rodziców lub opiekuna nieletniego, szkoły, sądu rodzinnego, Policji lub innego właściwego organu.

Jak zgłaszać przemoc w rodzinie?

Z perspektywy świadka zgłoszenie instytucjonalne polega na poinformowaniu pracownicy lub pracownika instytucji działającej w ramach SPPwR o podejrzeniu przemocy domowej. Te instytucje to: Policja, Oświata (każda szkoła czy przedszkole), Narodowy Fundusz Zdrowia (każdy szpital lub poradnia), Ośrodki Pomocy Społecznej oraz Komisje Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Pracownica lub pracownik tych instytucji jest zobowiązany do rozpoczęcia Procedury “Niebieskie Karty” w danej rodzinie. W ramach procedury sprawdzana jest sytuacja w rodzinie i wprowadzone są oddziaływania pomocowe w razie potrzeby. Wynika to z Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Procedury “Niebieskie Karty” (z dnia 13.09.2011).

Jak można było zauważyć w powyższym opisie regulacji prawnych, w niektórych przypadkach można powiadomić również bezpośrednio Instytucje Sądowe, które mają własne zalecenia dotyczące przemocy domowej. Jednak z perspektywy świadka lub świadkini najprościej jest skontaktować się instytucjami wymienionymi prowadzącymi Procedurę NK.

Co chroni Osobę, która reaguje na przemocy?

Zjawisko przemocy domowej budzi lęk i różne obawy. Tak samo jak boi się Osoba Doznająca Przemocy, lęk mogą odczuwać również inne Osoby świadome przemocy. Nie istnieje oddzielny artykuł prawny chroniący świadka, jednak świadkowie mogą korzystać ze standardowej ochrony prawnej przed przemocą interpersonalną. W Polsce nie jest legalne zastraszanie, poniżanie, nachodzenie, bicie czy niszczenie mienia. Jeśli Osoba Stosująca przemoc w rodzinie zastosuje ją również wobec Osób trzecich np. świadków, podlega odpowiedzialności zgodnie z Kodeksem Karnym i Kodeksem Wykroczeń.

Z doświadczenia instytucji działających w ramach SPPwR wynika, że sytuacji reagowania na przemoc może towarzyszyć chwilowy wzrost agresji u Osoby Stosującej przemoc, lecz potem poczucie bezkarności u niej maleje i rośnie świadomość odpowiedzialności za swoje zachowanie. U Osoby Stosującej budzi się lęk przed konsekwencjami, co wpływa pozytywnie na powstrzymywanie się przed agresją.

Jak reagować na przemoc? Jak wspierać Osoby Krzywdzone?

Na przemoc można REAGOWAĆ ZAWSZE I WSZĘDZIE, kiedy coś nas niepokoi; w domu, w pracy, na ulicy. Ważne jest pamiętać, że rolą obywatela/ki nie jest diagnozowanie czy dana sytuacja jest przemocą. Do diagnozowania sytuacji delegowane są kompetentne w tym zakresie pracownice i pracownicy Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Zadaniem obywatela jest poinformować służby o tym, co niepokoi. Dzięki informacji dostarczonej od świadka, służby będą mogły sprawdzić co się dzieje i wdrożyć odpowiednie oddziaływania w razie potrzeby. Zawsze lepiej jest zareagować nadmiarowo niż bagatelizować zagrożenie. Zgłoszenie na temat podejrzenia przemocy, które okaże się niepotwierdzone nikogo nie krzywdzi. Natomiast brak reakcji w momencie, kiedy nie jesteśmy pewni, może spowodować, że osoba, która potrzebuje tej pomocy, może jej nie otrzymać.

Informowanie służb o podejrzeniu przemocy domowej nie jest jedyną formą reagowania. Interakcja bezpośrednia z Osobą Stosującą przemoc lub z Osobą Krzywdzoną to również reagowanie! Warto pamiętać, że wsparcie Osoby Krzywdzonej jest obciążające i warto zadbać o siebie w tym procesie i w razie potrzeby sięgnąć po wsparcie psychologiczne dla siebie. Przykładowe formy komunikatów wspierających to:

  • widzę to, co robisz i nie podoba mi się to,
  • widzę Twoją krzywdę, nie jesteś sam/a,
  • tak nie można postępować, zgłoszę Twoje zachowanie na policję,
  • jestem z Tobą, wspieram Cię.

Gdzie szukać pomocy?

Ogólnopolskie Pogotowie na rzecz Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia” – telefon interwencyjno wsparciu dla Osób stosujących przemoc, świadkiń oraz świadków i Osób Krzywdzonych – 800 120 002 – całodobowo 24/7 (dyżury psychologiczne w j. polskim, j. polskim migowym, j. angielskim i j. rosyjskim, dyżury prawne)

Odwiedź autorkę: www.martaplonecka.pl lub fb/martaplonecka

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Wprowadzenie w rynek FX

Podobno Jan I Luksemburski miał problem z oczami. Problem to mało powiedziane. Był prawie ślepy w wieku 36 lat. Wczesne kalectwo nie pozbawiło go jednak werwy. Owoc jego już drugiego małżeńskiego splotu intensywnie walczył z Anglikami w czarującym Crecy, nad którym chwilowo zawisła mgła wojny. Jako odpowiedzialny władca Czech i Polski, Jan Ślepy również tam był i podobnie do syna chciał wykazać się dzielnością. Kazał więc przywiązać się do swych najdzielniejszych rycerzy, aby ci go doprowadzili do wroga, którego skaleczy mieczem. Czy skaleczył tego nie wiadomo. Wiadomo natomiast, że znaleziono go martwego, razem z dwójką jego rycerzy i nieszczęsnym koniem – wszystkich splecionych liną. 

Rynek splata cały świat. Nie udałoby się to bez wytworzenia uniwersalnego ekwiwalentu-towaru, który z konieczności musiał zostać zastąpiony przez nominalny symbol, czyli po prostu pieniądz. Każde z państw ustanawia swój symbol pieniądza (dolar, funt, rubel itd.) bądź umawia się na wspólny (np. euro). Z racji historycznego pochodzenia pieniądza, czyli bycia towarem (złoto), podlega takim samym spekulacjom jak każdy inny towar. Tworzy to warunki pod inwestycje i handel walutami, czyli FOREX.

FOREX (skr. FX) czyli Foreign Exchange – jest to pozagiełdowy rynek walut. To oznaczna, że daje możliwość dokonywania bezpośrednik transakcji między stronami, bez udziału ludzkiego pośrednika. Niegdyś dla polskiego inwestora dostępny był wyłącznie model transakcyjny Market Maker. Oznaczało to konieczność otwarcia rachunku u brokera, który zarówno zawierał transakcje, jak i był jedną ze stron w danej operacji. Taki układ zawiera w sobie trudny do pogodzenia z sobą konflikt interesów. Klient jest również skazany na ceny pokazywane na dealing desk brokera. 

Te i inne powody stały się impulsem do utworzenia nowego modelu, z którego Forex jest znany i stanowi jedną z jego głównych zalet, czyli ECN (z ang. Electronic Communication Network), a jeszcze inaczej NDD (z ang. No Dealing Desk). Broker staje się jedynie pośrednikiem w transakcjach, a inwestor ma dostęp do najlepszych ofert kupna/sprzedaży, wystawianych przez dostawców płynności (czyli. jeden z kilkunastu największych na świecie banków). Wyeliminowanie czynnika ludzkiego, który wpływał na wysokość cen, jak i zwiększenie prędkości operacji stanowi niewątpliwy atut.

Co jeszcze stanowi o wyjątkowości Forex?

  • ogromny wolumen obrotu, reprezentujący największą klasę aktywów na świecie, prowadzącą do wysokiej płynności;
  • geograficzne rozproszenie;
  • jego ciągła praca: 24 godziny na dobę z wyjątkiem weekendów, tj. handel od 22:00 GMT w niedzielę (Sydney) do 22:00 GMT w piątek (Nowy Jork);
  • różnorodność czynników wpływających na kursy wymiany;
  • niskie marże względnego zysku w porównaniu z innymi rynkami o stałym dochodzie; i wykorzystanie dźwigni finansowej w celu zwiększenia marż zysku i straty w odniesieniu do wielkości rachunku.

Dźwignia Finansowa aka Lewar – dzięki lewarowi, użytkownik rynku może dysponować dużo większymi środkami niż ma realnie na swoim rachunku. W Europie maksymalny lewar na główne pary walutowe wynosi 30:1 (np. jeśli X z kapitałem inwestycyjnym €1000 to X ma możliwość dysponowaniem €30000). Daje nam to możliwość otworzenia większej transakcji, ale w przypadku ruchów cenowych spadkowych można łatwo doprowadzić do dużych strat.

Jednym z czynników wpływających na spadek cen jest awersja do ryzyka. Jest to generyczny rodzaj zachowania inwestorów na rynku walutowym, kiedy ma miejsce potencjalnie niekorzystne zdarzenie, które może wpłynąć na warunki rynkowe. 

Kupcy niechętni do ryzyka zaczynają likwidować swoje pozycje w ryzykownych aktywach i przenoszą fundusze na mniej ryzykowne aktywa ze względu na niepewność. 

W kontekście rynku walutowego, kupcy likwidują swoje pozycje w różnych walutach, aby zajmować pozycje w bezpiecznych walutach, takich jak dolar amerykański. Czasami wybór ,,bezpiecznej” opcji jest bardziej wyborem opartym na panujących nastrojach niż na podstawie statystyk gospodarczych. Przykładem może być kryzys finansowy z 2008 r. Wartość akcji na świecie spadła, podczas gdy dolar amerykański umocnił się. Stało się to pomimo silnego skupienia się na kryzysie w USA.

Próbując naszych sił na rynku FX początkowo możemy czuć się ślepi i zdezorientowani w jego regułach i sposobach funkcjonowania. Jednak wraz ze wzrostem naszej wiedzy i doświadczenia możemy nauczyć się poruszania się po Forexie. Dokładnie tym zajmiemy się w następnym artykule poświęconym temu tematowi: poznamy konkretne narzędzia inwestycyjne, którymi możemy operować na FX.

System Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie

 Jak działa ? Kogo chroni? 

Biogram: mgr Marta Płonecka – absolwentka Psychologii Klinicznej oraz Psychologii Zdrowia i Rozwoju na Uniwersytecie SWPS, absolwentka Seksuologii Klinicznej na Uniwersytecie SWPS, podwójnie certyfikowana Edukatorka Seksualna; naukowo zajmuje się zjawiskiem przemocy społecznej i systemowej oraz dehumanizacji; specjalistka w zakresie przemocy w rodzinie; pracowała jako konsultantka Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia” prowadzonego przez Stowarzyszenie na rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA); Psychoterapeutka w modalności Gestalt. Na co dzień pracuje gabinetowo indywidualnie oraz z parami a także prowadzi warsztaty i szkolenia.

Co to jest System Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie?

Jednym z systemów międzyinstytucjonalnych powołanych na rzecz zdrowia zdrowia psychospołecznego w Polsce jest System Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, w skrócie SPPwR lub System PPwR. 

Dokumentem wiążącym od strony prawnej ten system jest Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 roku. Z treści tego aktu prawnego wynika, że organy różnych instytucji państwowych są zobowiązane do podejmowania działań na rzecz powstrzymania przemocy w rodzinie. Dokument ten zobowiązuje do współpracy instytucje takie jak: policja, ośrodki pomocy społecznej, komisje rozwiązywania problemów alkoholowych, szkoły oraz szpitale i poradnie zdrowia. Zgodnie z treścią Ustawy o PPwR, pracownicy wyżej wymienionych instytucji są zobowiązani do rozpoczęcia i prowadzenia Procedury “Niebieskie Karty” w momencie otrzymania informacji o podejrzeniu, że w danej rodzinie dochodzi do stosowania przemocy.

Po co istnieje SPPwR?

System PPwR ma chronić obywateli i obywatelki przed doznawaniem przemocy, czyli sytuacją, w której dana forma przewagi (siła fizyczna, psychiczna, pozycja społeczna czy zasoby materialne) są wykorzystywane w celu osiągnięcia swoich celów przez jednego członka rodziny względem drugiego. 

Przemoc w rodzinie jest zjawiskiem, które jest podtrzymywane przez wiele mechanizmów psychospołecznych takich jak społeczne tabu wokół przemocy, przywiązanie Osoby Doznającej przemocy do Osoby Stosującej przemoc, lęk przed przemocą i poczucie nadziei, że to się nie powtórzy. Z mojej wiedzy i doświadczeń wynika jednak, że przemoc, która nie zostaje przerwana przy pomocy z zewnątrz dla komórki rodzinnej sama nie znika a wręcz przeciwnie – nasila się z racji na poczucie bezkarności Osoby Stosującej Przemoc i poczucie bezradności u Osoby Doznającej Przemocy. Pozycja Osoby krzywdzonej nie pozwala na przeciwstawienie się – potrzebne jest wsparcie instytucjonalne, by wyrównać dysproporcję sił w danej rodzinie. SPPwR jest stworzony po to, by pomagać rodzinom dotkniętym zjawiskiem przemocy “wyjść na prostą”, czyli nauczyć się żyć w taki sposób, by budować zdrowe relacje z innymi i komunikować się bez przemocy.

Kim jest rodzina w świetle prawa polskiego? 

W polskim prawie nie ma jednoznacznej definicji rodziny. Z treści ustawy można dowiedzieć się, że członek rodziny w polskim prawodawstwie to “Osoba najbliższa w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.1)), a także inną osobę wspólnie zamieszkującą lub gospodarującą”. Z Kodeksu Karnego ( art. 115 § 11) wynika, że “Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.”

Wynika z tego, że rodziną w świetle prawa polskiego jest nie jedynie zbiór Osób ze sobą spokrewnionych lub pozostających w związku małżeńskim. Dzięki tak szerokiej definicji rodziny, z Systemu PPwR mogą korzystać Osoby w związku partnerskim czy będące w relacji seksualnej. Partnerzy i kochankowie są chronieni przez polskie prawo od doznawania przemocy ze strony swoich bliskich. Oznacza, to, że bez względu na rodzaj relacji – czy jest to tak zwany konkubinat czy małżeństwo, instytucje Państwa Polskiego mają obowiązek zapewnić wsparcie Osobom Doznającym Przemocy. 

W Ustawie o PPwR ani w Kodeksie Karnym nie ma również mowy na temat płci Osób będących w związku – oznacza to, że Osoby będące w związkach jednopłciowych lub z osobami transpłciowymi lub niebinanrymi nie są wykluczone z polskiego aparatu świadczenia pomocy. SPPwR obejmuje swoim zasięgiem oddziaływań tęczowe rodziny na terenie Państwa Polskiego.

Co więcej, wspólne zamieszkiwanie lub gospodarowanie również uprawnia do skorzystania z ochrony przed przemocą między domownikami i domownikami. Jeśli Osoby będące w relacji współlokatorskiej zaczną stosować między sobą przemoc, to również jest możliwość sięgnięcia po wsparcie w celu przerwania przemocy między nimi.

Brak precyzyjnej definicji rodziny stwarza przestrzeń do sięgania po pomoc dla dużej ilości Osób krzywdzonych przez Osoby, które kochają lub, które z nimi mieszkają. Dzięki takiej możliwości, więcej Osób może domagać się reakcji instytucji państwowych w sprawie przemocy interpersonalnej; ubiegać się o pomoc, której potrzebuje. Ta szeroka definicja rodziny daje przestrzeń do interpretowania SPPwR na korzyść Osób, które nie są w stanie poprawić swojej sytuacji bez wsparcia instytucjonalnego. Warto pamiętać o tym, że Osobie Krzywdzonej najtrudniej ujawnić przemoc dlatego świadkowie i świadkowie są często Osobami, które pierwsze reagują. – o tym więcej w kolejnym artykule z serii o przemocy w rodzinie.

Jaką pomoc oferuje SPPwR?

Sama obecność Osób trzecich w rodzinie jest wspierająca dla członków komórki rodzinnej – nie są już oni odizolowani społecznie, a co za tym idzie mają poczucie, że nie są sami co przekłada się na poczucie siły i bezpieczeństwa Osoby Krzywdzonej oraz poczucie strachu przed konsekwencjami u Osoby Stosującej Przemocy. Podstawową procedurą przeciwko przemocy w rodzinie jest procedura “Niebieskie Karty”.

Pierwszym etapem pracy z Przemocą w Rodzinie jest Rozpoczęcie Procedury “Niebieskie Karty”. Na początku realizowania tej procedury przez służby dochodzi do diagnozy sytuacji w danej rodzinie. Wykształceni w obszarze diagnozy przemocy w rodzinie dokonują oglądu środowiska rodzinnego w celu potwierdzeniu lub nie informacji o tym, że w danej rodzinie dochodzi do przemocy. Jest to ważne, dlatego, że odciąża obywatelki i obywateli informujących służby o przemocy w rodzinie z konieczności udowodnienia czegokolwiek. Diagności dokonują oceny relacji w danej rodzinie oraz wraz z Osobami Krzywdzonymi układają Plan Pomocy Rodzinie – indywidualną strategię doprowadzenia do przerwania przemocy w danej komórce rodzinnej.

W ramach Procedury “Niebieskie Karty”, czyli podstawowej procedury przeciwko przemocy w rodzinie można uzyskać wsparcie psychologiczne i socjalne dla Osoby Krzywdzonej. Można też skorzystać z oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych dla Osoby Stosującej Przmoc, tak, by nauczyłą się używać innych sposobów współżycia ze swoimi bliskimi oraz żeby poczuła, że  ponosi odpowiedzialność za swoje zachowanie. Istnieje też możliwość pracy na rzecz rozstania i separacji w danej rodzinie, jeżeli nie ma chęci kontynuowania relacji rodzinnych. Można ubiegać się rozwód z orzeczeniem o winie, złożyć wniosek o zobowiązanie sprawcy przemocy do opuszczenia lokalu czy wniosek o wgląd w sytuację dziecka. Czasem dochodzi też do interwencji funkcjonariuszy policji na rzecz bezpośredniej ingerencji w rodzinie w celu ratowania cudzego życia lub zdrowia.

Gdzie szukać pomocy?

Podstawowym miejscem, gdzie można uzyskać pomoc jest całodobowa, darmowa infolinia wsparciowo interwencyjna : Pogotowie Niebieska Linia – 800 120 002 – 24/4 (dyżury psychologiczne w j. polskim, j. polskim migowym, j. angielskim i j. rosyjskim, dyżury prawne)

Kobiety mogą szukać pomocy w Fundacji Feminoteka – Telefon przeciw przemocy dla kobiet doświadczających przemocy (w tym kobiet transpłciowych) 888 883 388 (czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-20.00). Mężczyźni mogą szukać pomocy w Fundacji Fortior – telefon 795 631 614. Szukając pomocy można zgłosić się też do lokalnego Ośrodka Interwencji Kryzysowej.

Kolejne artykuły z cyklu “Przemoc w rodzinie a prawo” będą ukazywały się w kolejnych tygodniach:

  • Kto ma obowiązek reagować na przemoc w rodzinie?
  • Przemoc Seksualna a Przemoc w Rodzinie

Odwiedź autorkę: www.martaplonecka.pl lub fb/martaplonecka

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.

Rodzaje umów w najmie

Być może część z Was zastanawia się nad kupnem mieszkania pod najem, być może część posiada już jakąś nieruchomość otrzymaną w spadku, zakupioną czy pozyskaną jakąś inną drogą. Jeśli zdecydowaliście się na najem bądź rozpatrujecie taką możliwość, możecie się słusznie zastanawiać, jakiego rodzaju umowę wybrać dla swoich lokatorów.

Na dzień dzisiejszy mamy do wyboru 3 rodzaje umów, które możemy podpisać z lokatorami. Są to: tradycyjna umowa najmu lokalu mieszkalnego, umowa najmu okazjonalnego oraz umowa najmu instytucjonalnego.

Pierwszy z nich, klasyczna umowa najmu jest najmniej opłacalną dla wynajmującego formą a całkiem atrakcyjną dla najemcy. Jest to jednak wciąż najpopularniejsza forma najmu w Polsce. Czym się ona wyróżnia?

Jest to umowa cywilno-prawna i podlega pod Ustawę o ochronie lokatorów, co wiąże się z pewnymi ograniczeniami dla wynajmującego.

  1. Nie możemy dowolnie podnosić czynszu. Jedynym powodem jego podniesienia może być inflacja, nie oznacza to jednak możliwości podniesienia czynszu w jakimkolwiek stopniu, tylko proporcjonalnie do stopy inflacji, czyli, w dzisiejszych czasach, prawie wcale.
  2. Nie możemy w dowolnym momencie wypowiedzieć umowy. Jedynie w pewnych wyjątkowych sytuacjach, np. niepłacenia czynszu przez lokatora przez kilka miesięcy. Uwaga! Dotyczy to braku wpłat ze strony lokatora; jeśli płaci, nawet niewiele, nie mamy możliwości wypowiedzenia umowy.
  3. Nie możemy przewidzieć w umowie kar za nieprzestrzeganie zasad czy niestosowne zachowanie.
  4. Nie możemy eksmitować lokatora „na bruk”, eksmisja może być procesem bardzo trudnym – jeśli lokator nie będzie chciał dobrowolnie opuścić mieszkania, potrzebujemy wszelkich podstaw formalnych dla wszczęcia procesu i po uprawomocnieniu się wyroku dopiero możemy wszczynać działania faktyczne, przy czym musi istnieć pewność, że lokator nie wyląduje na ulicy.

Części umowy najmu, o których warto pamiętać to:

  1. Kaucja, która zabezpiecza nas na wypadek niepłacenia czynszu bądź jakichkolwiek zniszczeń. Przeważnie jest równa jedno- lub dwumiesięcznej kwocie czynszu łącznie z opłatami, jednak jest to sprawa indywidualna. Warto przewidzieć kaucję w umowie, ponieważ weryfikuje to wypłacalność lokatora i zabezpiecza wynajmującego przed uszczerbkami.
  2. Kwota i tu warto się zatrzymać. W przypadku ryczałtowej formy opodatkowania warto wyszczególnić w umowie różnego rodzaju opłaty, nie wszystkie z nich będą bowiem stanowić podstawę naszego opodatkowania. Jeśli na ten przykład lokator płaci na nasze konto 2000 złotych, to, jeśli nie rozbijemy w umowie tej kwoty na składowe, odprowadzamy podatek od niej. W przypadku ryczałtu 8,5% będzie to 170 złotych miesięcznie. Jeśli jednak wyszczególnimy 200 złotych za media, 400 złotych za administrację, śmieci i wodę, a 1400 złotych czynszu, to wówczas jedynie 1400 złotych stanowi podstawę, a więc płacimy miesięcznie 119 złotych. Wyraźniejszą jest sytuacja, w której lokal podnajmujemy. Wówczas, dajmy na to, te nasze 2000 złotych może się składać z: 1200 złotych dla właściciela oraz wymienionych wcześniej 200 i 400 złotych – w takim wypadku podstawą naszego opodatkowania jest 200 złotych, co daje 17 złotych miesięcznie. Wtenczas w kieszeni zostaje nam 183 złote, podczas gdy w przypadku nierozbicia tej kwoty w umowie, w kieszeni zostawałoby nam 30 złotych – w końcu podstawą naszego opodatkowania byłyby 2000 złotych.
    Uwaga! Podnajmowanie lokalu wymaga zgody właściciela bądź pełnomocnika przewidzianej w umowie podpisanej przezeń z nami.
  3. Sprawa mediów – przeważnie umowa przewiduje przepisanie umów z dostarczycielami mediów na lokatora, wówczas niezależnie od tego, czy ktoś u nas mieszka czy nie mieszka, odpowiedzialność za rozliczenia leży po stronie najemcy.
  4. Określenie czy umowa jest na czas określony czy nieokreślony. Jest to o tyle ważne, że inne przepisy dotyczą umowy na czas określony, inne zaś na czas nieokreślony. Łączy się to choćby z okresem wypowiedzenia umowy.

Kolejnym rodzajem umowy jest umowa najmu okazjonalnego.

Najem okazjonalny został wprowadzony w 2009 roku jest umową notarialną dla osób prywatnych, to znaczy, że możemy z niej skorzystać, jeśli prowadzimy najem prywatny, a nie w ramach działalności. Czym się charakteryzuje?

  1. Umowa jest podpisywana u notariusza, za którego usługi, zgodnie z ustawą, płaci wynajmujący (przeważnie jednorazowo 250-300 zł). Przyszły lokator podaje notariuszowi adres lokalu, do którego, w razie wypowiedzenia naszej umowy, może się przeprowadzić.
  2. Nie podlega Ustawie o ochronie lokatorów.
  3. Możemy dowolnie zmieniać czynsz najmu.
  4. Możemy uwzględnić kary.
  5. Możemy wypowiedzieć umowę w każdej sytuacji przewidzianej umowy.

Ostatnim typem jest wynajem instytucjonalny.

Umowa wynajmu instytucjonalnego jest bardzo podobna do umowy najmu okazjonalnego. Uogólniając różni się tym, że nie jest to opcja dla osób prywatnych, ale dla osób, prowadzących najem w ramach działalności gospodarczej, oprócz tego różni się punkt pierwszy. Jak więc wyglądają główne cechy tego rodzaju umowy?

  1. Umowa jest podpisywana u notariusza, za którego usługi, zgodnie z ustawą, płaci wynajmujący (przeważnie jednorazowo 250-300 zł). W przeciwieństwie do umowy najmu okazjonalnego przyszły lokator nie musi podawać notariuszowi adresu lokalu, do którego, w razie wypowiedzenia naszej umowy, może się przeprowadzić. W praktyce oznacza to, że nie dotyczą nas jakiekolwiek komplikacje związane z takim lokalem (np. jego sprzedaż czy jakikolwiek inny powód niemożności przeprowadzenia się doń lokatora) i w przypadku potrzeby eksmisji, możemy eksmitować go np. do hotelu robotniczego, gdzie po upływie terminu jego pobytu jego dalsze losy nie dotyczą nas już wcale w sensie prawnym.
  2. Nie podlega Ustawie o ochronie lokatorów.
  3. Możemy dowolnie zmieniać czynsz najmu.
  4. Możemy uwzględnić kary.
  5. Możemy wypowiedzieć umowę w każdej sytuacji przewidzianej umowy.

Polecamy zapoznać się dobrze w każdej sytuacji ze wzorem umowy, z którego chcemy skorzystać i edytować naszą umowę zgodnie ze swoimi potrzebami. Zwróćcie uwagę na rodzaj podpisywanej umowy oraz przemyślcie formy opodatkowania, o których pisaliśmy tu. Powyżej, przy okazji omawiania struktury umowy najmu, zwróciliśmy uwagę na ważne zagadnienie podatkowe w przypadku wybrania ryczałtu. Powodzenia!

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach programu PROO.

Liberalizacja prawa odnośnie narkotyków na świecie

Część narkotyków, czyli środków psychoaktywnych, było znanych człowiekowi od zarania dziejów, część odkryto w czasach nam współczesnych, a z powodu poszukiwania luk prawnych, każdego roku powstają nowe.

Historia delegalizacji narkotyków sięga XX wieku i jest związana z zapoczątkowaną w USA nagonką na konopie, o czym szerzej pisaliśmy w naszym artykule o historii i sytuacji konopi na świecie.

Większość klasycznych narkotyków odkryto bądź zaczęto używać w medycynie jeszcze przed używaniem ich w celach rekreacyjnych. W kontekście medycznym wiele substancji uznanych za narkotyki i zdelegalizowanych w niektórych krajach ma się czym pochwalić. Między innymi z tego względu następuje na świecie swego rodzaju odwilż znana jako liberalizacja narkotyków.

Badania dowodzą, że konopie pomagają w walce z ADHD, a także, jak donosi raport WHO „zmniejszają proliferację komórek rakowych” oraz hamują “migrację komórek rakowych i angiogenezę w wielu typach komórek nowotworowych”, oprócz tego mogą zmniejszać ból, wspomagać sen i poprawiać funkcje motoryczne u osób z chorobą Parkinsona w zależności od profilu kannabinoidowego. Ponadto pomaga w łagodzeniu objawów jaskry, stwardnienia rozsianego czy zanikowego bocznego.

Stwierdzono również pomocne działanie substancji psychodelicznych zawartych np. w grzybach halucynogennych w walce z alkoholizmem.

Zastosowanie medyczne substancji psychoaktywnych nie jest jednak jedynym powodem decyzji niektórych rządów o liberalizacji prawa narkotykowego. Nie mniej ważną przesłankę stanowią statystyki mówiące o nieskuteczności rozwiązania, jakim jest prohibicja. Nie bez znaczenia są tu również jej negatywne skutki, takie jak rozwój zorganizowanej przestępczości czy zagrożenie życia lub zdrowia spowodowane brakiem rzetelnych informacji odnośnie substancji dostępnych na czarnym rynku bądź znacznym ich zanieczyszczeniem.

Narkotyki najczęściej dzieli się na twarde i miękkie. Różnią się tym, że te pierwsze uzależniają fizycznie, drugie zaś nie mają takich właściwości. Do narkotyków twardych zaliczamy wedle takiej definicji między innymi: heroinę (i inne opiaty), kokainę czy amfetaminę, do miękkich natomiast między innymi: marihuanę, haszysz, LSD, grzybki halucynogenne czy MDMA (ecstasy).

Liberalizacja prawa narkotykowego może odbywać się na dwa sposoby: na drodze legalizacji (lub relegalizacji) oraz na drodze dekryminalizacji.

W pierwszym przypadku oznaczałoby to z grubsza powrót do stanu rzeczy sprzed XX wieku, tj. zniesienia wszelkich zakazów i obostrzeń w kontekście posiadania, wytwarzania czy dystrybucji wszelkich substancji psychodelicznych. Istnieją jednak propozycje, aby narkotyki podlegały systemowi kontroli rządu, dzięki czemu istniałaby możliwość wprowadzenia np. ograniczenia wiekowego, obowiązku wprowadzenia odpowiednich informacji co do substancji i ich stężenia czy zakazu sprzedaży osobom nietrzeźwym.

W przypadku dekryminalizacji mamy natomiast do czynienia ze złagodzeniem obowiązujących przepisów, co wiąże się przede wszystkim z rezygnacją ze ścigania osób posiadających nieznaczne ilości danej substancji lub z wprowadzeniem kary grzywny lub innych kar zamiast kary pozbawienia wolności. Pozwoliłoby to na skupienie organów ścigania na rozbijaniu większych gangów, a ograniczeniu kosztów związanych ze ściganiem drobnych użytkowników substancji psychoaktywnych (co dotyczy nie tylko samych interwencji ale całej biurokracji, która jest kosztowna).

Które kraje liberalizują prawo narkotykowe?

Większość osób wie, że prawo narkotykowe w Holandii od dawna jest dość liberalne. Prawnie można posiadać w niej do 5 gramów marihuany lub haszyszu, pół grama kokainy oraz heroiny, jedną pigułkę ecstasy lub poniżej 5 ml GHB. Narkotyki te są do nabycia przez osoby pełnoletnie w wyspecjalizowanych sklepach – coffeshopach. Nie są również ścigane w Niderlandach hodowle konopi do 5 roślin.

Dużym przełomem w prawnym świecie narkotyków była dekryminalizacja wszystkich substancji psychoaktywnych w Portugalii. Od 2001 roku posiadanie niewielkich ilości jakichkolwiek narkotyków grozi jedynie grzywną lub skierowaniem na leczenie. Zdecydowanie się na politykę „redukcji szkód„, czyli zminimalizowania społecznych szkód ponoszonych przez narkotyki, wynikło z rosnącej powszechności twardych narkotyków po rewolucji w 1974 roku. W 1999 niemal 1% Portugalczyków był uzależniony od heroiny. Od czasu dekryminalizacji narkotyków dzięki traktowaniu sprawy narkotyków wyłącznie jako sprawy zdrowia społecznego spadła ilość zakażeń HIV na drodze dożylnego używania substancji psychodelicznych, zmniejszył się odsetek osób młodocianych używających narkotyków, a najwidoczniej spadła liczba zgonów spowodowanych przedawkowaniemw tym momencie jest to drugi, tuż po Rumunii, kraj z najmniejszą liczbą zmarłych z przedawkowania osób na milion obywateli (3 osoby na milion obywateli).

Aktualnie używać marihuany można na Ukrainie, natomiast produkcja, przewóz czy dystrybucja są zakazane. W Czechach posiadanie do 15 g marihuany lub 1,5 g heroiny nie spotyka się z konsekwencjami prawnymi. Wiele krajów Ameryki Południowej wprowadziły legalizację narkotyków kontrolowanych przez rząd w celu walki z przestępczością. W niektórych Stanach USA posiadanie marihuany jest dozwolone, w Kanadzie natomiast zarówno posiadanie jak i wytwarzanie do 4 roślin na dom na własny użytek są legalne. Od bieżącego roku posiadanie i wytwarzanie do 2 roślin konopi jest możliwe również w Australii.

Medyczna marihuana cieszy się ostatnio dużą popularyzacją. Zalegalizowano ją w 23 krajach, części stanów USA i Australii, zdekryminalizowano w 13 państwach. Jednym z krajów, które zalegalizowały medyczne konopie, jest Polska.

Dzięki legalizacji czy dekryminalizacji konopi w niektórych stanach USA oraz w Meksyku (stwierdzono, że zakaz marihuany jest niezgodny z konstytucją) spadła intratność przemytu i sprzedaży narkotyków na czarnym rynku a także zmniejszenie spożycia tzw. dopalaczy przez młodocianych.

Pokazane przykłady liberalizacji prawa w odniesieniu do narkotyków dają pozytywne efekty społeczne. Polityka „redukcji szkód” wygląda obiecująco i, jak na razie, sprawdza się w praktyce we wszystkich krajach, które się jej podjęły.

Materiał powstał dzięki dofinansowaniu z NIW-CRSO w ramach PROO.